หลายวันก่อน พวกเราไปเลือกซื้อของในซุปเปอร์กับเพื่อนคนนึงที่เค้าเป็นวีแกน ตอนนั้นเรากำลังจะซื้อเนยมาเพราะจะอบขนมกัน(แต่เราไม่ได้อบนะ ให้เพื่อนทำให้ 😅)
เพื่อนคนนั้นเค้าก็บอกเราว่า ไม่เอาเนยได้ไหม แต่ใช้เป็นมาร์การีนแทนโอเคไหม… ? เพราะเค้าไม่บริโภคของที่ทำมาจากเนื้อสัตว์เลย.. (โอวว เพิ่งรู้ว่าบางคนเค้าก็เคร่งครัดกันมากเลย😱)
สารภาพว่าตอนนั้นรู้เพียงแค่ว่ามาร์การีนเป็นเนยเทียม แต่ไม่ได้รู้อะไรมากไปกว่านั้นเลย

ส่วนตัวอย่าง “Niter Kibbeh” กับ “Smen” ใต้คอลัมน์เนยขาวในภาพ ควรแยกออกนะ: Niter Kibbeh เป็นเนยใสปรุงเครื่องเทศ และ Smen อยู่ในกลุ่มเนยหรือไขมันนม จึงไม่ใช่ตัวอย่างของเนยขาวจากไขมันพืชตามคอลัมน์นี้
งั้นวันนี้พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปไขข้อสงสัยเรื่องเนยแท้ มาร์การีน และเนยขาว (Butter vs Margarine vs Shortening) กันสักนิดนึง เผื่อมีท่านไหนที่แอบสงสัยแต่ไม่กล้าถามเพื่อนแบบเรา ☺️
เนย 3 แบบ จำต่างกันตรงไหนก่อนดี ?
- เนยแท้ (Butter) — ทำจากน้ำนมสัตว์ เป็นกลุ่มที่เราเล่าถึงกลิ่น ลักษณะ และเรื่องราวที่มาของเนย
- มาร์การีน (Margarine) — ผลิตภัณฑ์เลียนแบบหรือทดแทนเนย มีทั้งส่วนไขมันและน้ำ
- เนยขาว (Shortening) — ตัวอย่างที่บทความนี้อธิบายใช้ไขมันพืช ไม่มีน้ำผสม ต่างจากมาร์การีนตรงนี้ละ
ส่วนเรื่องไขมันทรานส์ อย่าเพิ่งตัดสินจากชื่อทั้ง 3 แบบอย่างเดียวนะ เพราะต้องแยกไขมันทรานส์ตามธรรมชาติกับจากการผลิต และดูสูตรของผลิตภัณฑ์ด้วย อ่านหมายเหตุที่พวกเราปรับไว้ด้านล่างต่อกันได้เลย
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
ขออธิบายข้อมูลทั่วไปของเนยทั้ง 3 แบบพอสังเขป (Butter vs Margarine vs Shortening)
[ เนยแท้ (Butter) ]
นิยมเรียกว่า "เนยสด" น้ำนมที่มีไขมันมากกว่า 80% ⭐️
เพราะไขมันที่เยอะตรงนี้ละ จึงทำให้เนยแท้ละลายได้ง่าย ไม่ค่อยอยู่ทรง และการเก็บรักษาจะต้องเก็บไว้ในตู้เย็น
เนยแท้มีไขมันอิ่มตัวในปริมาณที่สูง และอาจมีไขมันทรานส์ตามธรรมชาติจากน้ำนมสัตว์ด้วยนะ (ราคาก็สูงเนอะ) ให้กลิ่นธรรมชาติ และมีวิตามิน A B E ที่เยอะ
.
[ มาร์การีน (Margarine) ]
นิยมเรียกว่า "เนยเทียม" เพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่เลียนแบบหรือทดแทนเนย คือประมาณ 80-90% ผลิตมาจากไขมันพืช ส่วนที่เหลือจะเป็นน้ำ ตัวมาร์การีนจึงมีลักษณะทั่วไปเช่น สี กลิ่น รสชาติ ลักษณะเนื้อสัมผัส และส่วนประกอบคล้ายเนย
🌾🌽 ตัววัตถุดิบที่นำมาใช้อย่าง น้ำมันพืช เช่น น้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันถั่วลิสง น้ำมันข้าวโพด หรือพวกน้ำมันจากเมล็ดผลไม้อย่างเงาะ ก็มีนะ (เราก็เพิ่งทราบ !) คือตรงนี้ละ เป็นจุดสำคัญที่ทำให้มาร์การีนมีราคาที่จับต้องง่ายกว่าเนยแท้ แถมเก็บในอุณหภูมิห้องได้ ทำขนมก็ตีขึ้นฟูได้ดีกว่าเนยแท้
เรื่องไขมันทรานส์ต้องดูส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นะ ไม่ควรเหมารวมว่ามาร์การีนทุกสูตรมีไขมันทรานส์จากการผลิตแบบเดียวกัน
ซึ่งถ้าเทียบกับเนยแท้ เนยแท้มีไขมันอิ่มตัวในปริมาณที่สูง และอาจมีไขมันทรานส์ตามธรรมชาติจากน้ำนมสัตว์เช่นกัน
**เพิ่มเติมเผื่อเพื่อน ๆ สับสน (เพราะเราก็แอบสับสน 😂)
เรื่องความร้อนกับไขมันทรานส์ต้องแยกกันนิดนึงนะ WHO อธิบายว่า ไขมันทรานส์อุตสาหกรรมเกิดจากการเติมไฮโดรเจนบางส่วนในน้ำมัน ส่วนการทอดด้วยความร้อนสูงทำให้ไขมันทรานส์เพิ่มได้เล็กน้อย แต่ต่ำกว่าที่พบในน้ำมันเติมไฮโดรเจนบางส่วน จึงไม่ควรเหมาว่าไขมันไม่อิ่มตัวทุกชนิดโดนความร้อนแล้วจะกลายเป็นไขมันทรานส์ง่าย ๆ เสมอไป
ไขมันทรานส์ คอเรสเตอรอลชนิด LDL หรือ คอเรสเตอรอลชนิดไม่ดี เพิ่มขึ้น ซ้ำด้วยการไปเพิ่มไตรกลีเซอไรด์ในกระแสเลือดอีกด้วย 😵
** หมายเหตุอัปเดตปี 2026 : FDA สหรัฐฯ แยกไขมันทรานส์ตามธรรมชาติในนมออกจากไขมันทรานส์อุตสาหกรรม มาตรการที่อ้างถึงมุ่งที่น้ำมันเติมไฮโดรเจนบางส่วน (PHOs) จึงไม่ได้แปลว่ามาร์การีนและเนยขาวทุกผลิตภัณฑ์ต้องไม่มีไขมันทรานส์ทุกชนิดนะ
.
[ เนยขาว (Shortening) ]
คล้ายเนยเทียม เพียงแต่ไม่มีการแต่งสี จึงมีสีขาว และใช้ปริมาณไขมัน 100% จากไขมันพืช ไม่มีผสมน้ำ ตรงนี้ละที่ทำให้เนยขาวแตกต่างจากมาร์การีน
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
จากส่วนประกอบ มาต่อเรื่องเล่าที่มาของเนยกัน
เชื่อว่าเพื่อน ๆ หลายคนของรอที่จะอ่านเรื่องราวเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยเกี่ยวกับที่มาของ เนยแท้และเนยเทียม
งั้นเราจะมาเริ่มกันที่… (สัญญาว่าสั้นแน่นอนฮะเพื่อน ๆ 😆)
[ 🧈🐄 เนยแท้ ]
ว่ากันว่า เนย ถูกค้นพบขึ้นเมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งถูกพบในบริเวณ อินเดีย, ตุรกี, และยุโรปตะวันออก ในปัจจุบัน ในสมัยก่อนนั้น เนยถูกผลิตจากนมของสัตว์เลี้ยง เช่น วัว แพะ และแกะ แต่ไม่ได้เป็นความตั้งใจในการผลิตออกมาให้เป็นเนยนะ แต่ต้นกำเนิดของมันก็คล้ายกับชีส คือ มนุษย์เร่ร่อนได้เก็บน้ำนมของแกะหรือแพะไว้ในถุง จนชั้นของน้ำนมและไขมันแยกกันจนซึมออกมา และกลายเป็นเนยด้วยความบังเอิญ 😲
จนต่อมาเนี่ยมนุษย์ก็รู้จักกรรมวิธีใหม่ที่เรียกว่าการ ‘ตีนม’ (Churning) ซึ่งก็คือการแยกชั้นไขมันเนยกับนมเนย นั่นเอง
ถ้าพูดถึงกระแสนิยมในการใช้เนยมาทำอาหารเนี่ย ก็จะเป็นในช่วงปี ค.ศ. 1600 ที่ชาวอังกฤษขาดแคลนน้ำมันประกอบอาหาร เลยต้องหันมาใช้เนยในการปรุงอาหารแทน 🧈🥘
.
[ มาร์การีน 🧈🌽]
🇫🇷 มาร์การีนถูกคิดค้นขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 โดยนักเคมีชาวฝรั่งเศส ชื่อ อิปโปลิต มีจ-มูรีส์ (Hippolyte Mège-Mouriès) ภายใต้คำสั่งของจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 ของฝรั่งเศส ซึ่งต้องการผลิตภัณฑ์ทางเลือกของเนยที่ไม่เพียงแต่มีราคาถูกกว่าเนยจากนมวัว แต่ยังเหมาะสมสำหรับกองทัพและชนชั้นแรงงานที่ไม่สามารถจ่ายได้ในราคาของเนยแท้ 🪖
และในปีเดียวกันนี่ละ ! คุณมีจ-มูรีส์ ได้รับสิทธิบัตรสำหรับกระบวนการสร้างมาร์การีนซึ่งผลิตจากไขมันสัตว์เช่น ไขกระดูกวัว ผสมกับน้ำนมและน้ำ ต่อมา การผลิตมาร์การีนได้เปลี่ยนไปใช้น้ำมันพืชหลายชนิด ซึ่งทำให้สามารถผลิตมาร์การีนที่ไม่มีไขมันสัตว์ได้ 👨🍳
จุดที่ทำให้กระบวนการนี้ยังช่วยให้มาร์การีนเป็นที่นิยมมากขึ้นในหมู่ผู้ที่ปฏิบัติตามหลักมังสวิรัติ (กลุ่มวีแกน) หรือมีข้อจำกัดทางศาสนาเกี่ยวกับการบริโภคไขมันสัตว์
พวกเราเข้าใจว่าเค้าเรียกว่า Oleomargarine อยู่นะ ก่อนที่จะถูกเรียกว่ามาร์การีน (Margarine) ☺️
แน่นอนว่า พออะไรที่มันเกี่ยวข้องกับศาสนาเนี่ย มันก็จะยิ่งโด่งดังเท่านั้น
ตรงนี้ขอแก้ข้อมูลเดิมนิดนึงนะ: กลุ่ม Pilgrim เดินทางมาถึงอเมริกาในปี 1620 ตามข้อมูลของ NPS ส่วนมาร์การีนเพิ่งถูกคิดค้นในปี 1869 ตามข้อมูลของ Science Museum จึงไม่ใช่ว่ากลุ่ม Pilgrim นำมาร์การีนติดตัวมาในยุคอพยพนั้นนะ
จนมาถึงในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่เป็นยุคข้าวยากหมากแพง เนยจึงเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่มีราคาสูง นั่นจึงทำให้การนำมาร์การีนมาใช้ทดแทน เข้ามามีบทบาทสำคัญในอเมริกา และกลุ่มประเทศที่เป็นผู้พ่ายสงคราม ก็ได้รับมาร์การีนไปใช้แทนด้วยเหมือนกันคร้าบ
แต่ปัจจุบัน มาร์การีนไม่ได้มีภาพพจน์แบบสงครามอะไรนั่นอีกแล้วนะ เพียงแต่เป็นหนึ่งในวัตถุดิบทำอาหารและขนมที่ดีนั่นเอง 🥰
.
ชวนอ่านเรื่องเนยใสอีกแบบกันต่อ: Ghee หรือเนยกี เนยใสสไตล์อินเดีย ที่พวกเราเคยหยิบมาเล่าไว้คร้าบ
#InfoStory #Butter #Magarine
#เนยแท้ #เนยสด #มาการีน #เนยเทียม
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ Margarine vs Butter: What’s the Difference? จากเว็บ foodnetwork
- บทความ What’s the Difference Between Butter and Margarine? จากเว็บ thekitchn
- บทความ Ask an Expert: Butter vs. margarine – which is better for you? จากเว็บ blog.providence
- บทความ เนย มาการีน เนยขาว ต่างกันอย่างไร จากเพจ My Home
- บทความ เนย กับ มาการีน ต่างกันอย่างไร ใช้แทนกันได้ไหม ? จากคุณ MeekaOEY - Food Trueid
