ชวนส่อง "เบอร์รี่ป่า" (Wild berries) ผลไม้เมืองหนาวจาก 3 ประเทศแห่งสแกนดิเนเวีย 🫐🍓
เป็นยังไงกันบ้างทุกคน สงกรานต์ผ่านไปแล้ว พร้อมทำงานกันรึยาง !?
สำหรับแอดนั้น พร้อมลุยมาก ๆ เพราะไปเติมพลังมาจากฟินแลนด์ สวีเดน และเดนมาร์ก มาเรียบร้อย !
เที่ยวเก่ง แต่ก็ปั่นงานเก่งด้วยค้าบบ 🤩 (เพราะถ้าไม่ขยันทำงาน เดี๋ยวไม่มีเงินไปเปิดโลกกว้าง อิอิ)
ตอนที่เราไปถึงฟินแลนด์ น่าจะประมาณวันที่ 5 เมษา ซี่งถือว่าเพิ่งจะเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ แต่ที่เราได้คุยกับลุงซานต้าคลอสที่เมือง Rovaniemi ลุงแกบอกว่า เนี่ย เรียกว่า HOT ! 🔥 แล้ว (เอ่อ…ประมาณ -1 องศา ณ ตอนนั้น)
ลุงซานต้าก็บอกเราอีกว่า ฤดูร้อนที่นี่นะ มันสั้น ผู้คนโดยเฉพาะตอนเหนือของประเทศก็จะออกมานั่งแช่แดดกัน เป็นแสงสวรรค์เลยละ เพราะหลังจากนี้ไปอีกสักพัก ก็จะเริ่มมีฝน ฟ้าอาจไม่เปิดเท่าช่วงนี้แล้ว
ทีนี้ประกอบกับความสงสัยระหว่างที่เราขับรถไป พลางมองดูธรรมชาติไป (เพราะมีไปเดินป่าด้วย) ประกอบกับการได้กินเบอร์รี่ป่า (Wild berries) ที่หลากหลาย (แน่นอนว่า Blåbär tea ของฟินแลนด์ แปลกลิ้นแต่อร่อยดี)
ถ้าฤดูร้อนมันสั้นขนาดนี้… ไม่สิฤดูใบไม้ผลิที่ผู้คนอยากเริ่มออกมาทำอะไรกัน…งั้นแปลว่าฤดูเริ่มต้นผลผลิต(แบบในเกม harvest moon) ก็คงจะต้องเริ่มในตอนนี้แล้วสินะ พลันคิดถึงเจ้าผลไม้เบอร์รี่ป่าที่เพิ่งได้กินไปเช่น Blåbär, Cloudberry ที่ฟินแลนด์ แล้วพอข้ามมาสวีเดนก็เจอแค่… Lingonberry ที่อยู่แทบจะทุกเมนูเลยทีเดียว🤣 แรก ๆ ก็ ว้าว หลังๆก็ เออ มีเมนูสวีดิชไหนบ้างที่ไม่ใส่นะ (แอบแซวๆ🥰)

— — — — — — — — — — — — — — —
อย่าว่าแอดพิมยาวเลยนะ หายไปนาน ก็เลยอยากเขียนเล่าเรื่องราวที่ไปเห็นมาเยอะสักหน่อย 🙏🥰
เพื่อนๆ รู้มั้ยว่าถ้าพูดถึงฤดูร้อนที่แสนสั้นแต่เต็มไปด้วยสีสันในแถบสแกนดิเนเวีย ต้องบอกเลยว่านอกจากจะมีแสงแดดอ่อนๆ ยาวไปจนถึงเกือบเที่ยงคืนแล้ว ยังมีอีกหนึ่งกิจกรรมที่คนท้องถิ่นตั้งตารอ นั่นก็คือ "การเก็บเบอร์รี่ป่า" ที่จะเริ่มตั้งแต่ประมาณเดือนกรกฎาคม (ต้นฤดูร้อน) ยาวไปจนถึงเดือนกันยายน (ต้นฤดูใบไม้ร่วง) ซึ่งแน่นอนว่าคงไม่ได้เก็บในช่วงฤดูใบไม้ผลิอย่างแน่นอนเนอะ 😅
เราขอหยิบเรื่องราวเกร็ดความรู้สั้น ๆ ของผลไม้เบอร์รี่เมืองหนาวทั้ง 4 ตัวมาให้เพื่อน ๆ อ่านกัน (ถ้าเอาครบทุกตัวน่าจะหลับกันก่อนอ่านจบแน่ๆเลย🥲)
.
1. Blåbär / European blueberry
ต้องบอกว่าเจ้า Blåbär ที่เราเห็นในฟินแลนด์ผลนี้ ไม่ได้เป็นบลูเบอร์รี่ทั่วไปที่เราเห็นในประเทศโซนอื่น ๆ แต่มันมีอีกชื่อเรียกนึงคือ European blueberry หรือ Bilberry
เจ้าบิลเบอร์รี่นี่พอสุกเต็มที่ก็จะมีสีน้ำเงินเข้มจัดจนเกือบดำ รสของบิลเบอร์รี่ป่าที่นี่นั้นชัดเจนกว่าเยอะมาก เนื้อฉ่ำๆ เวลากัดเข้าไปจะเจอกับรสชาติหวานอมเปรี้ยว แถมยังแอบฝาดลิ้นเล็กน้อยจากสารแทนนินที่อยู่ในผล
แถมกลิ่นก็ไม่ธรรมดานะ ผลสดๆ จะมีกลิ่นหอมที่เฉพาะตัว เป็นกลิ่นเบอร์รี่ป่าที่หวานอ่อนๆ สดชื่นๆ บางคนบอกว่าคล้ายกลิ่นใบแบล็กเคอร์แรนท์ด้วยซ้ำ ซึ่งสาเหตุก็มาจากน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในผลนั่นเอง และพอเอาไปทำแยม หรือน้ำผลไม้ กลิ่นที่ได้ก็จะยิ่งลึกและเข้มข้น คล้ายกับไวน์ผลไม้เลย
ที่น่าสนุกคือชาวสแกนดิเนเวียเขาไม่ได้กินเล่นอย่างเดียว แต่เอาไปทำเมนูมากมาย อย่างที่สวีเดนเขาจะมีเมนูดังเรียกว่า "ซุปบลูเบอร์รี่" (Blåbärssoppa) เป็นน้ำบิลเบอร์รี่ต้มผสมน้ำตาล ดื่มได้ทั้งร้อนและเย็น และยังเป็นเครื่องดื่มเติมพลังยอดนิยมของนักกีฬาสกีในการแข่งขัน "วาซาลอปป์" (Vasaloppet) ซึ่งแต่ละปีเขาดื่มกันรวมๆ กว่า 50,000 ลิตร!
ส่วนสายของหวานก็ต้องลอง "Mustikkapiirakka" พายบิลเบอร์รี่ของฟินแลนด์ บอกเลยว่าเด็ดมาก หรือที่สวีเดนกับนอร์เวย์เขาก็นิยมกินแยมบิลเบอร์รี่กับโยเกิร์ตหรือไอศกรีม กินแล้วสดชื่นสุดๆ
อย่างตอนที่เราขึ้นเครื่องบินของฟินแอร์ (เราขึ้นไปเมืองโรวาเนียมี่ บ้านซานต้าคลอส) สายการบินเขาก็มีแจกน้ำบลูเบอร์รี่ (Blueberry Juice) และบอกว่านี่เป็นหนึ่งในเครื่องดื่มซิกเนเจอร์ของชาวฟินแลนด์ (ซึ่งก็แอบหว๊านหวานอยู่นะ ไม่มีรสเปรี้ยวฝาดอะไรทั้งนั้น หวานเลย 555)
.
2. Lingonberry
หลายท่านที่เคยไปเที่ยวสวีเดน น่าจะรู้จักผลไม้ตัวนี้เป็นอย่างดี เพราะจะได้เจอในทุกจานอาหารสวีดิช แล้วก็ไม่น่าเชื่อว่า มันเข้าได้กับหลาย ๆ จานอาหารด้วยนะ (คือเขาไม่ได้แบบจับยัดมาเป็นวัฒนธรรมอย่างเดียว)
ถ้าเพื่อนๆ เคยได้ยินชื่อ "แครนเบอร์รี่ภูเขา" อาจจะงงๆ ว่ามันคืออะไรกันนะ จริงๆ แล้วนี่คืออีกชื่อหนึ่งของผลไม้ป่าที่เรียกว่า "ลิงกอนเบอร์รี่" หรือ Lingonberry นั่นเอง ผลไม้ชนิดนี้เป็นพืชป่าขนาดเล็กที่พบได้ทั่วไปตามป่าในแถบสแกนดิเนเวียและฟินแลนด์ ลักษณะต้นจะเป็นพุ่มเตี้ยเขียวชอุ่มตลอดปี สูงประมาณ 5–30 ซม. มีใบเขียวเข้มมันเงาด้านบนและสีเขียวอ่อนด้านล่าง ออกดอกเป็นช่อเล็กๆ สีขาวหรือชมพูอ่อนน่ารักในช่วงเดือนมิถุนายน-กรกฎาคม
เบอร์รี่ตัวนี้มองผ่าน ๆ อาจคล้ายกับเชอร์รี่ผลเล็ก แต่พอกินแล้วกลับไม่เหมือนเท่าไรแห่ะ…
เจ้าลิงกอนเบอร์รี่นี่ ถ้ากินสดๆ ต้องบอกเลยว่ารสชาติค่อนข้างออกไปทางเปรี้ยวแถมขมฝาดนิด ๆ อีกต่างหาก แต่ถ้าเอามาทำเป็นแยมแล้วเติมน้ำตาลลงไปหน่อย รสขมฝาดจะลดลงทันที กลายเป็นรสเปรี้ยวสดชื่นที่ตัดเลี่ยนอาหารได้ดีมาก ๆ
ตรงจุดนี้ ชาวสแกนดิเนเวียนิยมใช้ลิงกอนเบอร์รี่เป็นเครื่องเคียงและเครื่องปรุงรสอาหารคาวมากๆ เมนูสุดฮิตคือ "แยมลิงกอนเบอร์รี่" หรือ lingonsylt ที่คนสวีเดนนิยมเสิร์ฟคู่กับมีทบอล (köttbullar) และอาหารป่าต่างๆ เช่น สเต๊กเนื้อกวาง รสเปรี้ยวอมหวานของแยมช่วยเสริมรสชาติเนื้อสัตว์ได้อย่างลงตัว
หนึ่งในเมนูยอดฮิตมักเสิร์ฟเคียงกับเมนูมีทบอลของสวีเดน ที่ส่วนใหญ่จะนำผลลิงกอนเบอร์รี่ (ที่ไม่ใช้แยม) มาเป็นเครื่องเคียงให้เราทาน สีมันจะแด๊งแดงมากชวนให้หวาน แต่ไม่หวาน กลับเปรี้ยวเฉย พอกินคู่กับมันฝรั่งบดกับเนื้อมีทบอลแน่น ๆ แล้ว… เออ เห้ย ! มันเข้ากันได้ดีเฉย กลายเป็นจานที่มีครบรส ไม่น่าเบื่อเลยละ !
.
3. European Cranberry
ขอบอกว่า ตอนเราเห็นเจ้าเบอร์รี่ 2 ผลนี้ (ลิงกอนเบอร์รี่กับแครนเบอร์รี่) ก็ยืนงงอยู่พักนึงว่า มันต่างกันยังไงนิ ! (ยืนงงใน coop นะ แห่ะๆ) เพราะหน้าตาของเขาคล้ายกันมาก สีแด๊งแดงเหมือนกัน แต่แครนเบอร์รี่ที่นี่ผลจะแอบใหญ่กว่านิดเดียว
รสสัมผัส สำหรับเราอาจจะแยกไม่ออกกับลิงกอนเบอร์รี่ เพราะมันก็ออกแนวเปรี้ยวอมหวาน มีความฝาดพอควร พอไปค้นข้อมูลก็เลยพบว่าเบอร์รี่ทั้ง 2 อย่างนี้ ถึงแม้จะอยู่ในวงศ์ Vaccinium เหมือนกันก็จริง แต่คนละสปีชีส์เลยละ ! เรียกได้ว่า แตกต่างกัน (อาจจะในระดับที่เราสังเกตไม่ได้ 555)
คือขนาดของลิงกอนเบอร์รี่จะเป็นทรงกลมเล็ก 5–8 มม. เปลือกแดงใส ในขณะที่แครนเบอร์รี่ยุโรปผลใหญ่กว่าเล็กน้อย (7–12 มม.) ผิวแดงด้านและมีโพรงอากาศภายในทำให้ลอยน้ำได้ รสชาติเปรี้ยวแต่ขมฝาดน้อยกว่า ทำให้นึกถึงซอสแครนเบอร์รี่ที่ราดไก่งวงคริสต์มาสเวอร์ชันฝั่งยุโรปเช่น ฝรั่งเศส เยอรมนี
ซึ่งจุดที่เราแอบสนใจคือ อาหารสวีดิชที่เราไปกินแต่ละร้าน เขาไม่ได้ใช้แครนเบอร์รี่มาเป็นเครื่องเคียงกันสักเท่าไร ไปค้นหามาก็เข้าใจว่าชาวสวีเดนแยกชัดว่าลิงกอนเบอร์รี่คือเครื่องเคียง ส่วนแครนเบอร์รี่ยุโรป (ภาษาสวีเดนเรียก “tranbär”) มักถูกแปรรูปเป็นน้ำผลไม้หรือซอสหวานตามแบบฝรั่ง คนนอร์ดิกนึกถึงลิงกอนมากกว่าเมื่อพูดถึง “เบอร์รี่คู่เนื้อ” ในครัว ในฟินแลนด์ก็แยกชัดเหมือนกัน ลิงกอนคือ “puolukka” ส่วนแครนเบอร์รี่คือ “karpalo”
.
4. Cloudberry
อันนี้สารภาพว่าเราเพิ่งเคยเห็นหน้าตาเขาจริง ๆ ที่ฟินแลนด์ คือผลคลาวด์เบอร์รี่สุก 1 ผลคือผลรวม (aggregate) ที่ประกอบด้วยพูเล็ก 6–8 พู มันนะพองๆเป็นลูกกลมๆชวนน่ากัดดีนะ แล้วเราก็ได้ไปลองกิน cloudberry tea ที่เมืองโรวาเนียมีนี่ละ ตัวผลสุกมีเนื้อฉุ่มจะทั้งหวานและเปรี้ยวผสมกันอย่างลงตัว มีความหอมคล้ายน้ำผึ้งกับผลแอปริคอตสุก
เบอร์รี่ตัวนี้เขาก็แอบมีฉายาว่า “The Golden Berry of Scandinavia” ผลคลาวด์เบอร์รี่เป็นผลไม้ในสกุลเดียวกับตระกูลเบอร์รี่ตระกูลราสป์เบอร์รี่ (เพราะหน้าตาคล้ายกัน แต่ไม่เหมือนกัน) แต่ว่าต่างจากราสป์เบอร์รี่หรือแบล็กเบอร์รี่ที่ขึ้นเป็นทรงพุ่มหนาม คือเจ้าคลาวด์เบอร์รี่ เป็นพืชล้มลุกเตี้ยสูงแค่ 10–25 ซม. ใบใหญ่รูปไตหยัก 6–7 แฉก ผิวใบย่นนิดๆ ขับกลิ่นดินป่าชื้นๆ
ที่ว่าหายากและเปรียบเหมือนทอง ก็เพราะต้นคลาวด์เบอร์รี่จะชอบอยู่ในบึงพรุ หรือในทุ่งทุนดราที่ชุ่มน้ำ ซึ่งเข้าถึงยากพอควร ที่เราดูในคลิปคือเห็นเขาต้องลุยรองเท้าบูตย่ำมอสเข้าไปล้วง ๆ หากัน เห็นว่าถ้าปีไหนน้ำค้างแข็งหนัก หรือแดดเดือนกรกฎาคมไม่อุ่นพอ โอกาสเก็บแทบจะต่ำม๊ากก
ตอนเราไปที่เมืองโรวาเนียมี ก็มีฟาร์มที่เขาเก็บ (แต่น่าเสียดายวันที่เราไปเขาไม่ได้เปิด อาจเพราะมันยังไม่ถึงฤดูเก็บเกี่ยวด้วยมั้ง) แต่ก็ได้ความรู้เล้กน้อยมาฝากเพื่อน ๆ คือสำหรับชาวซามิ (ชนพื้นเมืองแลปแลนด์ ตอนเหนือของฟินแลนด์) คลาวด์เบอร์รี่คือผล “Bánta” อันศักดิ์สิทธิ์ โดยตามธรรมเนียมเก่าแก่ของชาวซามิ ผู้ใหญ่ชาวซามิจะเด็ดผลแรกของฤดูใส่เข็มขัดหนังเรนเดียร์ให้ลูกหลาน เพื่อขอพรให้เติบโตแข็งแรงเหมือนแดดเที่ยงคืน ในพิธี Joik ยังมีวรรคที่กล่าวถึงแสงสีทองของผลเบอร์รี่ว่าเป็นสะเก็ดไฟจากกวางเรนเดียร์ตัวเมียที่ลากพระอาทิตย์ยามฤดูหนาวอีกด้วย
อย่างในนอร์เวย์เอง ก็เคยแอบมีดราม่าเบา ๆ เพราะประเทศเขามีกฎหมาย Allemannsretten (Freedom to roam) ซึ่งอนุญาตให้เก็บเบอร์รี่ป่าได้อย่างเสรีในทุกพื้นที่ แต่ว่าที่นี่ บางพื้นที่ก็มีเจ้าของที่ดินหรือเป็นบริเวณของบ้าน(ที่ใหญ่โต) ซึ่งอาจครอบคลุมพื้นที่ที่เจ้าคลาวด์เบอร์รี่มันขึ้นเยอะพอดี อาจเรียกได้ว่าเป็นขุมทองเบา ๆ เลย
ทีนี้ ตามกฎหมายแล้วคือคนทั่วไปก็สามารถเก็บได้ แต่ว่าด้วยความหายากในบางปี อาจทำให้บางชุมชนตอนเหนือของนอร์เวย์ออกกฎไม่เป็นลายลักษณ์ว่า หากใครถือครองที่ดินที่มีแปลงคลาวด์เบอร์รี่ ผู้อื่นต้องขออนุญาตก่อนเก็บ บางคนที่ไม่รู้(หรือทำเป็นไม่รู้) ไปเก็บ เพราะอ้างเจ้าตัวกฎ Allemannsretten ก็อาจสร้างเรื่องราวกันได้ (อันนี้ เราไม่มั่นใจว่ามันหายากขนาดนั้นไหมนะ แต่เห็นใน tiktok เขาเก็บโชว์กันเต็มเลย ดูไม่น่าจะหายากขนาดนั้น แต่จากที่ไปเที่ยวฟินแลนด์มา ก็ดูเหมือนจะหายากอยู่ เอ้ะ…ยังไงดีนะ รอพี่ ๆ ที่อาศัยอยู่มาแชร์ให้ฟังดีกว่า 🥰🙏)
.
ถ้าเพื่อน ๆ อยากไล่อ่านเรื่องอาหารจากแถบยุโรปต่อ แวะดู รวมบทความหมวดอาหารยุโรป กันได้เลยนะ
#InfoStory #เบอร์รี่ป่า
#สแกนดิเนเวีย #Cloudberry #Cranberry #Lingonberry #Blåbär
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- รายละเอียดของผลไม้แต่ละตัว นอกจากข้อมูลตามสถานที่เที่ยวที่เราไปแล้ว เราค้นหาเพิ่มเติมจากเว็บไซต์เหล่านี้เลย swedishfood, arktisetaromit, dailyscandinavian, allfruits blogspot,atlasobscura
