เชื่อว่าถ้าพูดถึงชื่อโอโคโนมิยากิ (Okonomiyaki) เพื่อน ๆ หลายคนที่ชื่นชอบอาหารญี่ปุ่น ก็จะนึกภาพตามออกทันที
นั่นคือเจ้า "พิซซ่าญี่ปุ่น" หรือ “แพนเค้กแบบญี่ปุ่น” (แต่เรียกว่าแพนเค้ก ก็ไม่ค่อยคุ้นหูเท่าไรแห่ะ..)
เจ้าโอโคโนมิยากินี้มีส่วนประกอบหลัก คือ แผ่นแป้ง เครื่อง(เนื้อสัตว์/ผัก) และซอสปรุงรส
ไม่ได้มีรูปแบบที่ตายตัวมาก ตามชื่อเรียกของเมนูนี้เลย
Okonomi (お好み) แปลว่า "สิ่งที่คุณต้องการ/สิ่งที่ชอบ" ส่วน "Yaki (焼き)" แปลว่า ปิ้งย่าง ชื่อเลยชวนให้เราเห็นภาพอาหารที่ปรับส่วนผสมได้ตามชอบนะคร้าบ

หมายเหตุภาพ: ข้อความเรื่องการคิดค้นหลังสงครามในภาพเป็นการเล่าแบบย่อ ที่แม่นยำกว่าคือช่วงหลังสงครามเป็นพัฒนาการสำคัญ โดยมีเมนูแป้งย่างที่เชื่อมโยงกันอยู่ก่อนแล้ว ส่วนเส้นและซอสก็เปลี่ยนได้ตามสูตร ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินทุกจานนะคร้าบ
ว่าแต่… เรื่องราวของ Okonomiyaki พัฒนามายังไงนะ ?
🎎🤓 ถ้าชวนมองรากของเมนูนี้ กระทรวงเกษตรญี่ปุ่น (MAFF) เล่าถึงขนมฟุโนะยากิ (Funoyaki) ที่เชื่อมโยงกับพิธีชงชาของเซ็นโนะริคิว ในยุคอาซูจิ–โมโมยามะ เป็นแป้งบางย่างที่อาจทามิโสะแล้วม้วนหรือพับ แต่ยังไม่ใช่หน้าตาโอโคโนมิยากิแบบปัจจุบันนะคร้าบ
ต่อมาในช่วงปลายยุคเอโดะ การย่างแป้งบนแผ่นเหล็กก็แพร่หลายในหมู่คนทั่วไป ตามเรื่องพัฒนาการที่ MAFF เล่าไว้
พอถึงช่วงปลายยุคเมจิ ก็มีอาหารชื่อ “โยโชคุยากิ” (Yoshoku-yaki) ที่ใช้แป้ง กะหล่ำปลี และซอส ก่อนค่อย ๆ พัฒนาและเพิ่มส่วนผสมหลากหลายขึ้น ไม่ใช่การจัดโอโคโนมิยากิทั้งหมดเป็นอาหารตะวันตกนะ
.
ส่วนอีกช่วงสำคัญของพัฒนาการเมนูโอโคโนมิยากิ หรือพิซซาญี่ปุ่นที่เราคุ้นตากันเนี่ย
ก็คือช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่สิ้นสุดในปี ค.ศ. 1945 นั่นเอง
🏳😵 ในสมัยนั้นประเทศญี่ปุ่นหนึ่งในผู้แพ้สงคราม ถือว่าอยู่ในช่วงขาดแคลนอาหาร ชาวบ้านจึงต้องพึ่งปากท้องกับเมนูง่าย ๆ หนึ่งในเมนูยอดฮิตก็คือ “เมนูโอโคโนมิยากิ” ก็จะเป็นการเอาวัตถุดิบที่หาง่ายและกินอิ่ม(เน้นแป้ง)
ส่วนผสมค่อย ๆ หลากหลายขึ้น มีทั้งแป้ง กะหล่ำปลี ไข่ เนื้อหมู และน้ำซุปดาชิ โดยจะผสมหรือเรียงชั้นก็ขึ้นกับสูตร หัวใจที่ชวนให้เราเข้าใจชื่อเมนูนี้ก็คือการปรับส่วนผสมตามความชอบและวัตถุดิบที่หาได้นั่นเอง
🤓 ฝั่งโอซากะ MAFF ระบุว่าเมนูนี้เป็นที่รู้จักทั่วญี่ปุ่นในฐานะของขึ้นชื่อโอซากะช่วงปลายทศวรรษ 1950 ถึงทศวรรษ 1960 แต่ตรงนี้ไม่ใช่หลักฐานว่าชื่อเมนูถูกใช้ครั้งแรกที่เมืองนี้นะคร้าบ
ส่วนฮิโรชิมะ Otafuku เล่าประวัติไว้ว่า หลังสงคราม ผู้คนนำแป้งสาลีมาผสมน้ำ ใส่ต้นหอม กะหล่ำปลี หรือถั่วงอก แล้วย่างเป็นอาหารประทังความหิว ก่อนร้านและส่วนผสมจะค่อย ๆ พัฒนา เรื่องนี้สะท้อนการฟื้นตัวของเมือง แต่ไม่ควรใช้สรุปว่าฮิโรชิมะคิดเมนูนี้ก่อนทุกเมืองเพราะถูกระเบิดนะคร้าบ
ตัวสูตรฮิโรชิมะยากิ (หรือโอโคโนมิยากิของเมืองฮิโรชิมะ) ก็จะมีการนำเส้นโซบะเข้ามาผสมทานด้วย
— — — — — — — — — — — — — —
มาชวนส่องความแตกต่างกันสักนิดว่าโอโคโนมิยากิหรือพิซซ่าญี่ปุ่น 2 รูปแบบยอดนิยม เค้าแตกต่างกันยังไงนะ ? 🧐😋
[ แบบ Osaka-style ]
สูตรในสไตล์โอซากะที่เราหยิบมาเทียบ ลักษณะจะเป็นก้อนนุ่มนึบเหมือนแพนเค้กชิ้นใหญ่กลม ๆ
วิธีการทำโดยทั่วไปคือผสมส่วนผสมให้เข้ากันก่อน แล้วค่อยนำไปย่างบนกระทะร้อน ปิดท้ายด้วยซอสโอโคโนมิยากิ และอาจเติมมายองเนสตามชอบ จุดที่เราใช้เทียบกับฮิโรชิมะตรงนี้คือวิธีผสมกับการเรียงชั้น มากกว่าซอสเพียงอย่างเดียวเนอะ
.
[ Hiroshima-style ]
สูตรในสไตล์ฮิโรชิมะที่เราหยิบมาเทียบ จะเห็นแป้งแผ่นบางแยกชั้นกับเครื่อง ผัก และเส้น ต่างจากตัวอย่างที่คลุกส่วนผสมรวมกันแบบโอซากะ
วิธีการทำหลัก ๆ ในตัวอย่างนี้คือย่างส่วนผสมแยกเป็นชั้น เพิ่มเส้นแล้วปิดท้ายด้วยซอสตามสูตร แต่ไม่ได้แปลว่าสไตล์โอซากะทุกแบบจะใส่เส้นไม่ได้ เพราะยังมีเมนู Modan-yaki ที่จะชวนดูต่อด้านล่างนะคร้าบ
พอมองด้านข้างจึงเห็นส่วนผสมอย่างแป้ง ผัก เส้น และไข่แยกเป็นชั้น ๆ ได้ชัด แต่ลำดับและหน้าตาก็อาจเปลี่ยนไปตามสูตรนะคร้าบ
— — — — — — — — — — — — — —
[ แล้วเมนูแป้งย่างญี่ปุ่นแบบอื่น ๆ ละ มีไหมนะ ? 🤩]
แน่นอนว่าเมนูที่ทำง่ายมีส่วนผสมตามที่เราอยากจะกินเนี่ย มันก็ต้องมีแตกแขนงออกไปในหลายรูปแบบ
พวกเราขอหยิบยกมาให้อ่านกันสั้น ๆ 3 เมนู
- อีก 2 ชื่อที่พวกเราหยิบมาเทียบก็คือ Modan-yaki และ Negiyaki
- อีกตัวนึงจะเป็นสไตล์ของเมืองโตเกียว (Monjayaki)
(อันที่จริงเราเข้าใจว่ามีเยอะกว่านี้ แต่ที่เด่น ๆ แล้วพอจะหาข้อมูลได้ก็จะมี 3 ตัวคร้าบผม)
.
[ Modan-yaki ]
เป็นเมนูโอโคโนมิยากิที่มีเส้นอยู่ด้วย ชวนให้เรานึกเทียบกับสไตล์ฮิโรชิมะ แต่ไม่จำเป็นต้องคลุกเส้นรวมลงในแป้งเหมือนกันทุกสูตรนะคร้าบ
โดยชื่อของเมนูนี้ก็คาดเดากันว่าเป็นคำยืมที่มาจากภาษาอังกฤษอย่างคำว่า “Modern” เพราะว่าเมนูนี้มีการประยุกต์อย่างหลากหลาย เช่น อาจนำชีส ผงกะหรี่ จนไปถึงการนำผลไม้ต่าง ๆ เข้ามาผัด ก็เรียกได้ว่ามีรูปแบบที่หลากหลายพอสมควร (แต่พวกเราเองก็ยังไม่เคยลองกินเลยนะคร้าบ 😅😂) ตัวอย่างส่วนผสมเหล่านี้เป็นสิ่งที่พวกเราอ่านเจอ ไม่ได้หมายความว่าทุกสูตรจะเป็นแบบนี้นะคร้าบ
ส่วนเรื่องต้นกำเนิด แหล่งที่พวกเราอ่านมาเล่าว่าเมนูนี้ถูกคิดค้นขึ้นในเมืองโคเบในจังหวัดเฮียวโงะในปี ค.ศ. 1950 อยู่ไม่ไกลจากโอซากะเท่าไรนัก แต่เดิมเป็นเมนูที่ชาวบ้านนำเมนูโอโคโนมิยากิจากเมืองโอซากะมาผสมเข้ากับเมนูยากิอุด้ง แต่พวกเรายังไม่ได้ยืนยันเรื่องเมืองกับปีแน่ชัดนะคร้าบ
.
[ Negiyaki ]
อีกเมนูที่พวกเราหยิบมาเล่าจากฝั่งโอซากะ
มีเอกลักษณ์ที่เห็นได้ชัดโดยการใช้ต้นหอมซอยเป็นวัตถุดิบหลัก (เข้าใจว่าเมนูโอโคโนมิยากิอื่น ๆ เขาใช้กะหล่ำปลีเป็นหลัก แต่เมนูนี้จะเน้นที่ต้นหอมเขียว ๆ ผัดลงไปพร้อมแป้งแทนคร้าบ)
ซึ่งก็ตรงกับชื่อของเมนู “Negi (葱)” แปลว่าต้นหอมญี่ปุ่น (Japanese Long Green Onion)
ฝั่งร้าน Negiyaki Yamamoto ในโอซากะ เรียกตัวเองว่าเป็นร้านต้นกำเนิดเนกิยากิ ตรงนี้เป็นคำอธิบายประวัติจากทางร้านนะคร้าบ
ส่วนข้อมูลบริษัทของ Yamamoto ระบุว่าเริ่มกิจการในเดือนมิถุนายน 1965 เราจึงใช้ปีนี้เล่าประวัติร้าน โดยไม่สรุปว่าเป็นปีคิดค้นหรือปีจดเครื่องหมายการค้าของเมนูนะคร้าบ
.
[ Monjayaki ]
หนึ่งในเมนูที่ไม่ควรพลาดในเมืองโตเกียว เมนูนี้มีส่วนผสมคล้าย "okonomiyaki" เสิร์ฟบนกระทะร้อน จุดเด่นอยู่ความข้นหนืดของเมนูนี้ที่เขาจะทานตอนที่แป้งยังไม่แข็งตัว คลุกเคล้าผัดเข้ากับส่วนผสมที่สับมาให้เรียบร้อย
(และหลาย ๆ ร้านยังให้ลูกค้านั่งผัดทานเองด้วย ซึ่งปกติเมนูอื่น ๆ เขาจะผัดมาให้)
ส่วนตัวเราแล้ว เรารู้สึกว่าจุดเด่นของเมนูนี้คือการเทน้ำซุปปลาลงตรงกลาง (แหวกส่วนผสมที่ผัดออกไปรอบ ๆ ก่อนนะ) เลยทำให้มีความข้นหนืดและเข้มข้นจากน้ำซุป
สำหรับอุปกรณ์การกินเจ้าเมนูนี้ ก็จะมีช้อนแบบไม้พายหัวตัดเรียกว่า “Hera” ถ้านึกภาพไม่ออกก็จะเป็นคล้าย ๆ กับไม้พายตัดพิซซา (ซึ่งจริง ๆ เมนูโอโคโนมิยากิอื่น ๆ ก็ใช้นะ)
แล้วเขาก็จะมีช้อนเล็ก ๆ (เขาเรียกว่าเป็นตะหลิวเล็ก) ที่มีชื่อว่า “hagashi (small spatula)” ที่เอาไว้ทาน
.
พอหอมปากหอมคอกันไป ถ้าอย่างนั้นพวกเราก็ขอตัวไปทาน Monjayaki ในร้านแถว ๆ ซอยสุขุมวิท 39 ก่อนดีกว่า ! (หรือเพื่อน ๆ มีร้านเด็ด ๆ แนะนำก็บอกพวกเราใต้คอมเมนต์ได้เลยนะคร้าบบ)
#InfoStory
#Okonomiyaki
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
-https://www.nationalgeographic.com/.../beyond-the-bomb...
