อยากรู้เรื่องอะไร?

Search

"ล็อบสเตอร์ (Lobster)" คล้ายกุ้ง แต่แท้จริงไม่ใช่กุ้งนะ (แค่เป็นญาติห่าง ๆ กัน) 🦞🍽️

สวัสดีปีใหม่อีกครั้งนะคร้าบเพื่อน ๆ 🎊 Lobster ล […]

สวัสดีปีใหม่อีกครั้งนะคร้าบเพื่อน ๆ 🎊

Lobster ล็อบสเตอร์กับชื่อเรียก

เชื่อว่าเพื่อน ๆ หลายคนที่กำลังอ่านโพสนี้ คงพอจะทราบกันว่าล็อบสเตอร์ ไม่ใช่กุ้ง (คล้ายกับที่วาฬ ไม่ใช่ปลา เพราะหายใจด้วยปอดเนอะ) แต่หากไม่ทราบก็ไม่แปลก เพราะพวกเราเองก่อนหน้านั้นประมาณสัก 3-4 ปีก่อน พวกเราก็ไม่ทราบเช่นกันคร้าบบ ก็หน้าตามันคือกุ้งเลยอะเนอะ ไม่แปลก ๆ 😊

ถ้างั้นในโพสวันสิ้นปีวันนี้ พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปรู้จัก "ล็อบสเตอร์" กันสักนิด

เอ้ะ ไม่ใช่กุ้งแล้ว..เป็นตัวอะไรนะ ? 🤔🦞

ปล. แต่สำหรับพวกเราแล้ว สารภาพก่อนเลยว่า บางทีเราก็ยังเรียก “กุ้งล็อบสเตอร์” อยู่นะ โดยเฉพาะเวลาบอกครอบครัวว่าไปกินล็อบสเตอร์กัน ก็จะต้องมีเน้นว่ากุ้งล็อบสเตอร์ไอที่ตัวก้ามใหญ่ ๆ ส่วนตัวเราคิดว่าเรียก ๆ ไปเถอะ เอาให้สื่อสารเข้าใจง่าย เข้าใจตรงกันก็พอคร้าบบ แต่รู้ไว้ใช่ว่ากับเนื้อหาในโพสนี้ ก็อาจทำให้่เราเข้าใจกันมากขึ้นแทน 🥰

อินโฟกราฟิก Lobster ล็อบสเตอร์ มีภาพตัวที่มีก้ามใหญ่เทียบกับตัวหนวดยาว พร้อมภาพวาดเรื่องเล่าในอดีตและชื่อเรียกประกอบ

— — — — — — — — — — — — — — — — — —

[ 🦞 ล็อบสเตอร์ ไม่ใช่กุ้ง… หากแต่เป็นญาติห่าง ๆ กับน้องกุ้ง 🦐 ]

💡สรุปสั้นคือ เพราะล็อบสเตอร์อยู่คนละวงศ์กับกุ้งทั่วไป

แต่อยู่ในกลุ่ม“ครัสเตเชียนขาปล้อง” หรือเป็นญาติห่าง ๆ กับกุ้งนั่นเอง

ล็อบสเตอร์รูปร่างหน้าตาเหมือนมีก้าม ขาสิบขา เปลือกแข็ง ๆ เหมือนกุ้ง หากแต่ในเชิงอนุกรมวิธาน (taxonomy) จะจัดว่าล็อบสเตอร์อยู่ในไฟลัม Arthropoda ชั้น Malacostraca อันดับ Decapoda (สัตว์ขาปล้อง 10 ขา) กลุ่มเดียวกับกุ้งและปู หากแต่แยกเป็นคนละ “วงศ์ (Family)” กับกุ้งทั่วไปนั่นเองคร้าบ

📚 สรุปแบบยาวให้อ่านกันต่อ

📌 อยู่คนละวงศ์

- กุ้ง (shrimp/prawn) ส่วนใหญ่จะอยู่ในวงศ์เช่น Penaeidae หรือ Caridea ฯลฯ

- ล็อบสเตอร์ (Lobster) กลุ่มมีกรงเล็บใหญ่อยู่ในวงศ์ Nephropidae

- กุ้งมังกร หรือ Rock/Spiny Lobster อยู่ในวงศ์ Palinuridae

เปิดเทียบภาพจริงกับสองแบบในอินโฟกราฟิก

จากชื่อที่เพิ่งอ่าน ลองวางภาพตัวอย่างไว้ข้างกันให้ดูประกอบอินโฟกราฟิกเดิมนะคร้าบ แต่ละภาพมีชื่อกับแหล่งที่มาไว้ให้เปิดดูต่อได้

American lobster (Homarus americanus) มองจากด้านบน เห็นก้ามคู่ใหญ่ด้านหน้าและลำตัว
American lobster (Homarus americanus) — ภาพ J. Deeds / U.S. FDA · สาธารณสมบัติ
Caribbean spiny lobster (Panulirus argus) มองจากด้านบน เห็นหนวดยาว กระดอง และลำตัว
Caribbean spiny lobster (Panulirus argus) — ภาพ SEFSC Pascagoula Laboratory / Brandi Noble, NOAA-NMFS-SEFSC · สาธารณสมบัติ

📌 เรื่องของขนาดและอายุขัย

- ล็อบสเตอร์ ส่วนใหญ่อายุยืน (บางตัวอยู่ได้มากกว่า 50 ปี แต่จากแหล่งอ้างที่หามาคือ มากถึง 100 ปี ! เลยละ โอโห) และเติบโตได้ใหญ่หลายกิโลกรัม และสามารถเพิ่มขนาดได้อย่างต่อเนื่อง (Indeterminate Growth) จนกว่าจะชรา

ขณะที่กุ้งทั่วไป (shrimp/prawn) วงจรชีวิตสั้นกว่า ขนาดโตก็หนักไม่กี่ร้อยกรัม

📌 ถิ่นที่อยู่

- ล็อบสเตอร์พบได้ทั้งในน่านน้ำเย็น (เช่น แอตแลนติกเหนือ) หรือในน้ำเขตร้อน (ทะเลอันดามัน, แคริบเบียน) ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ซึ่งกุ้งทั่วไปมีหลายสายพันธุ์มากกว่า พบได้ทั้งในน้ำทะเล น้ำกร่อย น้ำจืด ทั่วโลก

.

[ ก่อนที่จะมาเป็น "ล็อบสเตอร์" สุดหรูในวันนี้…. ล็อบสเตอร์เคยเป็นเพียงแค่ปุ๋ยใส่ข้าวโพดมาก่อนนะ ]

ในช่วงศตวรรษที่ 17-19 เป็นช่วงเวลาที่ยาวนานเหมือนกันนะ หรือประมาณ 200 ปี ที่ล็อบสเตอร์เคยถูกมองเป็นอาหารของชนชั้นแรงงาน และหนักไปจนถึงใช้เป็นปุ๋ยหรืออาหารสัตว์อีกด้วย โดยในสมัยนั้นว่ากันว่า หากเราไปเที่ยวที่ไหน แล้วเห็นเปลือกล็อบสเตอร์ที่อาจยาวถึงประมาณ 2 ฟุต ตามริมถนนเนี่ย ถือว่าย่านนั้น เป็นย่านยากจน โดยมากจะเป็นมุมมองของชาวอเมริกัน โดยเฉพาะในรัฐแมสซาชูเซตส์หรือในแถบเขตนิวอิงแลนด์ (New England)

เพราะในสมัยนั้น ล็อบสเตอร์ มีจำนวนที่เยอะม๊าก คือเกลื่อนเต็มหาดเลยก็ว่าได้

วิธีการแก้ก็คือเอาล็อบสเตอร์ไปทำปุ๋ยใส่ต้นข้าวโพด หรือเอาไปเป็นอาหารสำหรับนักโทษ

ก็คือช่วงนี้นะ อาจเรียกว่า “อุปทาน(Supply)” เยอะ นั่นเอง

ในช่วงประมาณหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 (ปี ค.ศ. 1920) อเมริกาได้เริ่มมีการใช้รถไฟในการเดินทางและขนส่ง แน่นอนว่า หนึ่งในสินค้ายอดนิยมก็คือ ล็อบสเตอร์แพ็คกระป๋อง นั่นเอง

ต้องเล่านิดนึงว่า ถึงแม้ล็อบสเตอร์อาจดูเป็นอาหารคนจน แต่นั่นมันอาจเป็นแค่ในแถบนิวอิงแลนด์ (New England) เพราะในพื้นที่อื่น ๆ ที่ไม่ติดทะเล (หรืออาจจะติด) กลับไม่ได้คุ้นเคยกับล็อบสเตอร์มาก นั่นทำให้ล็อบสเตอร์จากเขตนิวอิงแลนด์ ขนส่งไปถึงกลุ่มคนอื่น ๆ ได้ กลายเป็นว่าพวกเขาก็เริ่มติดใจกัน

แล้วก็มาถึงเรื่องอีกหนึ่งเรื่องราวสุดคลาสสิก

อีกทั้งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 และ 2 เนี่ย ทหารอเมริกาก็ประสบปัญหาขาดแคลนเนื้อสัตว์ แต่ก็มีเจ้าล็อบสเตอร์ นี่ละ ที่เป็นแหล่งโปรตีนเพิ่มพลังชั้นดีและมีปริมาณมากแบบไม่อั้น

แน่นอนว่าตอนนี้ ล็อบสเตอร์ของพวกเรา ก็ได้กลายเป็นดาราสุดดังประจำจานอาหารไปซะแล้ว

ทำให้อุปสงค์ (Demand) เริ่มมากกว่า อุปทาน (Supply) กล่าวคือปริมาณล็อบสเตอร์ที่ลดลง จึงทำให้ล็อบสเตอร์ได้เริ่มกลายเป็นอาหารหรูหราไปในทันที ง่าย ๆ ประมาณนี้เลย

เป็นอันปิดตำนานล็อบสเตอร์ ปุ๋ยข้าวโพดกันไป

.

[ สรุปสั้น ทำไมปัจจุบัน "ล็อบสเตอร์" ถึงมีราคาแพง ? ]

จากเรื่องราวด้านบนเนอะ เราขอพูดถึงในปัจจุบันละกันนะ

1. ภาพลักษณ์ การตลาด ค่านิยม

ต้องยอมรับอย่างนึงว่าการโปรโมตในภัตตาคารหรูและสื่ออาหารต่าง ๆ ทำให้ล็อบสเตอร์กลายเป็นเมนูระดับ Fine Dining และสร้างมูลค่า(ที่มองไม่เห็นน่ะนะ) ว่าล็อบสเตอร์เป็นจานพิเศษเฉลิมฉลองหรือเลี้ยงรับรองแขกระดับ VIP สายเปย์ หรือเอามาเป็นเมนู upselling บุฟเฟ่ต์

เมื่อราคาสูงก็ยิ่งสร้าง “ค่านิยม” ว่าเป็นของหรูหรายากเข้าถึง

2. ค่าขนส่งและการรักษาความสดที่สูง

ในตลาดที่ต้องการ “Lobster เป็น ๆ” จำเป็นต้องมีระบบควบคุมอุณหภูมิ ออกซิเจน และการขนส่งทางเครื่องบิน ทำให้ต้นทุนสูง บางแหล่งจับในน้ำลึก-น้ำเย็น ต้องใช้เรือเฉพาะและกระบวนการเก็บรักษาที่แพง

3. ความต้องการบริโภคที่สูงเกิน

แน่นอนว่าราคาในท้องถิ่นเองขยับตัวเพิ่มขึ้น ราคาที่ส่งออกไปสู่คนทั่วโลกก็ยิ่งสูงขึ้นเนอะ อันนี้คลาสสิคเลย

แชร์สั้น ๆ ตอนเราเรียนป.โท อยู่ที่อังกฤษ เราอยู่เมือง Bournemouth ซึ่งเป็นเมืองทะเล อาหารทะเลหลายอย่างเช่น หอยนางรม (Oyster) หรือ ล็อบสเตอร์ ก็ส่งออกจากเมืองนี้เยอะเหมือนกัน เป็นหนึ่งใน supply มายังตลาดอื่น ๆ ในอังกฤษ อย่างเช่น Borough market ในกรุงลอนดอน พวกร้านค้าในตลาดนี้ก็เอาหอยและล็อบสเตอร์จากบอร์นมัธมาเยอะเหมือนกัน ณ ตอนนั้นเนี่ย ราคาขายมันก็อัปขึ้นมาประมาณ 30% เลยทีเดียว อันนี้เราเทียบง่าย ๆ จากเมนู Burger & Lobster นะ แต่ไม่เคยทราบราคาล็อบสเตอร์ที่ซื้อแบบเป็นตัว

.

[ มีอีกคำถามนึง ถ้าล็อบสเตอร์ไม่ใช่กุ้ง แล้วแบบนี้…คนที่แพ้กุ้งจะทานได้ไหม ? ]

เออ น่าคิดเนอะ หลายท่านอาจจะเดาคำตอบได้ว่า “ไม่” แต่สำหรับคนที่คิดเยอะอย่างเรา แน่นอนมีลังเล 555

แต่คำตอบก็คือ คนที่แพ้ “กุ้ง” (Shrimp/Prawn) มีความเสี่ยงสูงที่จะ “แพ้ล็อบสเตอร์” เช่นกัน เนื่องจากล็อบสเตอร์ก็จัดอยู่ในกลุ่ม “ครัสเตเชียน (Crustacean)” เหมือนกับกุ้งและปู ซึ่งมีโปรตีนก่อภูมิแพ้หลักชื่อ “Tropomyosin” คล้ายคลึงกันมาก อาจทำให้เกิดอาการแพ้ข้าม (cross-reactivity)

ส่วนตัวพวกเราก็ไม่เคยเจอเพื่อน ๆ ที่แพ้กุ้งแล้วมากล้ามาลองกินล็อบสเตอร์นะ ยังไม่มีคนในแวดวงใจกล้าพอ ซึ่งดีแล้วละคร้าบบ 🥶

.

🤓 เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย

"Slipper Lobsters" ฟังดูอาจไม่คุ้นหู แต่ถ้าเรียกชื่อไทยว่า "กั้งกระดาน" คงจะคุ้นกันดีแน่นอน

แม้ชื่อภาษาอังกฤษจะมีคำว่า “Lobster” แต่จริง ๆ แล้วก็เป็น “ครัสเตเชียน” อีกกลุ่มหนึ่ง (คล้ายกับ Spiny Lobster) ไม่ได้อยู่ในกลุ่ม Clawed Lobsters 🦞

.

ชวนแยกคำถามเรื่องชื่อ ออกจากเรื่องราคา

ถ้ากลับมาอ่านโพสนี้แล้วอยากหาประเด็นที่สงสัย ลองเริ่มจากคำถามก่อนก็ได้เนอะ เรื่องชื่อกับการจัดกลุ่มอยู่ช่วงแรก ส่วนเรื่องที่ว่าทำไมอาหารจานหนึ่งถึงค่อย ๆ ถูกมองว่าหรูหรา อยู่ในช่วงเรื่องเล่าและสามมุมมองเรื่องราคาที่พวกเราเล่าต่อไว้

ตอนดูชื่อบนเมนู เราอาจอยากรู้แค่ว่าหน้าตาหรือชื่อคุ้น ๆ นั้นคืออะไร แต่พอเปิดเรื่องการจัดกลุ่ม ก็จะเจอคำอย่างวงศ์ อันดับ หรือชื่อภาษาอังกฤษหลายชื่อ วางคู่กันแล้วอาจตาลายได้ ไม่ต้องรีบจำทุกคำในรอบเดียวก็ได้นะคร้าบ ค่อยกลับไปดูชื่อที่อยากรู้ตรงช่วงต้น ส่วนประสบการณ์ที่อังกฤษ เราเล่าแยกเป็นความทรงจำของผู้เขียนไว้ในช่วงเรื่องราคา

อีกชื่อที่ชวนให้นึกถึงคำถามคล้ายกันคือปูยักษ์ ใครอยากต่อเรื่องชื่ออาหารกับการจัดกลุ่ม ลองอ่าน เรื่องปูยักษ์กับชื่อที่คุ้นหูบนโต๊ะอาหาร กันต่อได้ เป็นเรื่องชวนรู้จักชื่อและข้อสงสัยของพวกเรา ไม่ใช่หลักตัดสินว่าทานสัตว์ชนิดไหนได้เมื่อมีประวัติแพ้อาหารนะ

#InfoStory #Lobster

#ล็อบสเตอร์ #กุ้ง

แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม

- บทความ The Different Types Of Lobster That You Can Eat จากเว็บ burgerandlobster

- บทความ Rock (Spiny) vs Maine Lobster: What’s The Difference? จากเว็บ lobsteranywhere

- บทความ 16 Types Of Lobster Explained จากเว็บ tastingtable

- บทความ A Guide to the Different Types of Lobster จากเว็บ lobsterharborus

- บทความ ‘ล็อบสเตอร์’ เคยเป็นอาหารที่คนจนกินจนต้องร้องขอชีวิต จากเว็บ beartai

- บทความ “ล็อบสเตอร์” จากโปรตีนคนจน สู่มื้อหรูคนรวย จากเพจลงทุนแมน