Fondue vs Raclette — 2 มื้ออาหารแห่งความอบอุ่นยามฤดูหนาวของชาวสวิส แตกต่างกันอย่างไร ?
ช่วงคริสต์มาสลากไปจนถึงปีใหม่ ก็เป็นช่วงเวลาที่ต้องหาร้านอาหารสำหรับกลุ่มเพื่อน(ที่เจอกันปีละครั้ง ไม่สงกรานต์ก็ปีใหม่) และครอบครัวกันเนอะ
วันก่อนเราไปเดินหาไอเดียที่ Tops Eatery ก็เลยเจอป้ายโปสเตอร์ที่เขาพูดถึง 2 เซตเมนูนี้ Cheesy Fondue กับ Raclette Melting เราก็เลย เอ้ะใจ เบา ๆ เพราะว่าโอเค ฟองดูมันก็คือชีสจุ่มเนอะ…แต่ว่า Raclette มันน่าจะเป็นประเภทของชีสสวิสนินา…. แล้วทำไมเขาถึงเอามาวางเทียบให้เลือกกันนะ 🧀❄️
พลันคิดไปถึงสมัยที่เคยทำงานกับหัวหน้าชาวฝรั่งเศส ก็จำประโยคที่หัวหน้าเคยพูดว่า Tonight, Do you want a Fondue or Raclette ? ก็ตอบฟองดูไป เพราะรู้จักแค่ฟองดูในตอนนั้น
จนมาตอนนี้…เออเนอะ ! จากประโยคที่อดีตหัวหน้าเคยถาม ก็ยังไม่เคยค้นหาซะทีว่ามันต่างกันยังไง ? 🤔
งั้นวันนี้พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปรู้จักกันเบา ๆ ดีกว่า !

— — — — — — — — — — — — — — —
[ Cheese Fondue vs Raclette ]
ถ้าจะพูดถึงความแตกต่างของทั้ง 2 เมนู
เราคงต้องเริ่มจากพูดถึงความเหมือนของทั้ง 2 เมนูกันก่อน (เอ้ะ…จะเขียนให้วนไปวนมาทำไมนะ 555 🤣)
สิ่งที่เหมือนกันก็คือ เป็นเมนูที่มีชีสร้อน ๆ เยิ้ม ๆ เป็นพระเอกประจำเมนู และเป็นเมนูที่ส่วนใหญ่จะนั่งรับประทานพร้อมกันหลาย ๆ คน 🧀👨👩👧👦
แต่ความแตกต่างหลัก ๆ ก็อย่างเช่นวิธีการกินของ Cheese Fondue 👉 จะกินแบบจุ่มในหม้อชีสรวมกัน และใช้ชีสหลากหลายชนิด
ในขณะที่ Raclette 👉 จะเป็นการขูดหน้าชีสที่กำลังร้อน (เพื่อน ๆ นึกภาพชีสที่กำลังละลายนิด ๆ) ปาดหน้าชีสตรงนั้นลงบนจานอาหาร ซึ่งแน่นอนว่า จานใครจานมันเด้ออออ
งั้นเรามาเจาะกันสักนิดดีกว่า !
.
[ Raclette 🧀🔥 ]
คำว่า Raclette มาจากคำกริยาภาษาฝรั่งเศส racler แปลว่า “ขูด”
และต่างจากฟองดูอย่างสิ้นเชิง Raclette เริ่มต้นจาก ชีส ก่อนจะกลายเป็นชื่อของเมนู
อย่างที่เพื่อน ๆ ทราบกันว่า ต้นกำเนิดของชีส เดิมทีเป็นอาหารของคนเลี้ยงสัตว์ที่ต้อนฝูงแกะขึ้นไปบนเขา ทีนี้สำหรับเมนู Raclette (ซึ่งในขณะนั้นก็ยังไม่มีชื่อเรียกหรอก) คือในตอนกลางคืนพวกเขานั่งล้อมกองไฟแล้ววางก้อนชีสไว้ใกล้เปลวไฟ เมื่อหน้าชีสเริ่มละลายและส่งกลิ่นหอม พวกเขาก็จะใช้มีดขูดชีสนั้นลงบนขนมปังหรือมันฝรั่งที่เผาไว้ ประมาณนี้เลย ก็ดูทั่ว ๆ ไปเนอะ 🐄🏔️
🇩🇪 ว่ากันว่าในอดีตเมนูนี้ เดิมชาวเยอรมันจะเรียกว่า Bratchäs ซึ่งก็จะเป็นภาพชีสละลายบนแผ่นขนมปัง คำว่า Bratchäs ในภาษาเยอรมันแปลว่าชีสย่าง จนกระทั่งมาได้รับความนิยมแพร่หลายและถูกเรียกเป็นภาษาสากลว่า "ราเคล็ตต์ (Raclette)" ตามชื่อสายพันธุ์ชีสสวิสที่ใช้ในภายหลัง นั่นเองคร้าบ
(คือ เราก็ไปค้นตรงนี้มาอ่าน เพราะงง ๆ ว่า อ้าวไหนบอกเยอรมัน แล้วมาสวิสได้ยังไงละนิ ก็เหมือนจะไปเจอจากเว็บ culuturetrip ว่า ต้นกำเนิดของ Raclette อยู่ในแคว้น Valais ทางตอนใต้ของสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งเป็นสถานที่ของเรื่องราวเด็กเลี้ยงแกะที่นั่งล้อมกองไฟ….. อะ อ้อออออ โอเคร แบบนี้น่ะเอง 🇨🇭)
เมื่อเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ เมนู Raclette ถูกพัฒนาเป็นเตาย่างแบบ tabletop (เรานึกถึงเวลาที่กินเนื้อย่างแบบยากินิกุกันประมาณนั้นเลย) แต่แก่นของมันยังเหมือนเดิม คือว่าแต่ละคนจัดจานของตัวเอง
เราก็เลือกได้ว่าจะราดชีสมากแค่ไหน จะกินกับมันฝรั่ง เนื้อแห้ง ผักดอง หรือเครื่องเคียงอะไร ❤️🤤
สำหรับ Raclette จะใช้แค่ชีส Raclette (ซึ่งเป็นกลุ่ม Semi-hard) สูตรดั้งเดิมจะเน้นเป็นก้อชีสเลย นำมาให้ความร้อนจนหน้าชีสเริ่มละลาย (เช่น grill หรือ raclette machine ที่วางตรงกลาง) จากนั้นแต่ละคนนำชีสละลาย ขูดหรือปาดทั้งหน้าชีสลงบนจานของตัวเอง (ก็คือค่อย ๆ ปาดหน้าชีสไปเรื่อย ๆ นั่นเอง อันนี้อาจจะเห็นภาพยาก แต่ใน Tiktok มีวิธีการทำเพียบเลยย 🎥😆)
.
[ Cheese Fondue 🫕🧀]
🇫🇷 คำว่า Fondue (ฟองดู) มาจากคำกริยาในภาษาฝรั่งเศสว่า "fondre" ซึ่งแปลว่า "ละลาย" แม้จะดูเป็นเมนูหรูหราในปัจจุบัน แต่จุดเริ่มต้นของฟองดูมาจากความจำเป็นในศตวรรษที่ 18 ซึ่งต้นกำเนิดว่ากันว่าเริ่มจากครัวบ้านชาวนาในภูเขา
ในช่วงนั้น ที่มีชีสที่เก็บไว้ข้ามฤดูหนาวมักจะแข็ง กระด้าง และกินยาก ชาวบ้านจึงนำชีสเหล่านั้นมาละลายรวมกับไวน์ขาว กระเทียม และความร้อน เพื่อทำให้มันกลับมากินได้อีกครั้ง 🇨🇭
โดยเขาจะใช้หม้อฟองดู (Caquelon) จะถูกวางไว้กลางโต๊ะ โดยที่ทุกคนใช้ส้อมยาวจุ่มขนมปังลงไปในหม้อเดียวกัน 🫕
ไม่มีจานส่วนตัว ไม่มีการแบ่งปริมาณอย่างชัดเจน มีแต่การรอ การจุ่ม และการพูดคุย สนุกสนาน
🇨🇭🧀 โดยชีสที่ใช้ใน Fondue มักใช้ mix cheese เช่น Gruyère + Emmental + Vacherin หลัก ๆ เพื่อสร้างความหลากหลายและมีรสที่ครอบคลุมทั้งหมด เกิดความ creamy สัมผัสเนียน และรสอร่อยลึกเมื่อชีสละลายตัวในหม้อ
(ซึ่งเราไปหาอ่านมาบางบทความก็บอกว่า ไม่ใช่เพราะจะทำให้รสหลากหลาย เพียงแต่เขามีชีสท้องถิ่น(สวิส) อะไรเหลือก็มายำรวมกัน ไม่ต้องไปซื้อเพิ่มให้เยอะ ประมาณนี้ แต่ลึก ๆ ก็ไม่ชัวร์นะ ว่าอันนี้มันเป็นอารมณ์ว่าดราม่าหรือเปล่า)
โดยเขาจะมีขนมปังก้อนเล็ก ๆ ให้จุ่ม และอาจมีผักหรือผลไม้เข้ามาเสริมบางครั้ง ซึ่งเจ้าขนมปังเนี่ย ต้องจิ้มดีดีนะ อย่าให้มันหลุดลงไปในหม้อชีสละ 🤣
เราไปหาอ่านใน reddit มาเพิ่มก็พบว่าอีกหนึ่งทริคคือ อย่าทิ้งคราบชีสไหม้ที่ก้นหม้อฟองดู เพราะนั้นละ ! คือส่วนที่อร่อยที่สุดของชีส ! (เรากำลังนึกถึงเมนูข้าวอบหม้อดินเกาหลี บีบิมบับ ที่ข้าวก้นหม้อดิน จะกรอบอร่อยแบบข้าวจี่ พูดแล้วหิว 😋)
— — — — — — — — — — — — — — —
[ ทำไม 2 เมนูชีสนี้ ถึงได้มาจากสวิตเซอร์แลนด์เหมือนกันทั้งคู่ละ ? 🇨🇭🤔]
อ่านถึงตรงนี้ เพื่อน ๆ คงจะรู้สึกว่า 2 เมนูเนี่ย มันดูมีกลิ่นอายของชาวสวิสมาก ๆ เลยเนอะ
ต้องบอกว่าในปี 1930 สมาคมชีสสวิส (Swiss Cheese Union) ได้จัดแคมเปญการตลาดครั้งใหญ่เพื่อกระตุ้นการบริโภคชีสในประเทศ จนฟองดูลุกลามกลายเป็นสัญลักษณ์ของชาติสวิตเซอร์แลนด์ไปทั่วโลก 🧀✨
เหมือนกับการที่ถามว่านึกถึงผลไม้ไทย จะนึกถึงอะไร แน่นอนว่าก็ต้องนึกถึงผลไม้เมืองร้อนอย่างทุเรียนเนอะ
ในมุมเดียวกันคือ พื้นที่กว่า 60% ของสวิตเซอร์แลนด์เป็นเทือกเขาแอลป์ รวมถึงในช่วงสมัยนั้น ที่ดินไม่เหมาะกับการปลูกพืชเชิงอุตสาหกรรม ฤดูหนาวก็ยาวนาน หิมะปกคลุมตลอด ทำให้พืชผลสดมีจำกัด ❄️🏔️
แต่สิ่งที่เทือกเขาให้มาคือทุ่งหญ้าอัลไพน์คุณภาพสูง
เหมาะกับการเลี้ยงวัวนั่นเองคร้าบ 🐄🏔️
พอเหมาะกับการเลี้ยงวัว ก็ได้นมจำนวนมาก🥛
แต่เก็บ “นมสด” ข้ามฤดูหนาวไม่ได้… (แป่ววว)
ทางออกเดียวของผู้คนสมัยก่อนก็คือ
แปรรูปนมให้เก็บได้นาน = ชีส 🧀 นั่นเองคร้าบบ (และก็อาจจะมีเนย)
ถ้ารัฐบาลไม่ดันชีส แล้วเขาจะดันอะไรกันละเนอะ (อันนี้พูดถึงในสมัยก่อนนะ ปัจจุบันมันไม่เหมือนกับเมื่อก่อนแล้ว เราคิดว่านะ)
.
[ Chocolate Fondue ก็เหมือนกับชีสฟองดู ใช่ไหมนะ ? 🍫🫕 ]
ตอบตามภาพที่เราเห็น ก็คงจะคล้าย ๆ กัน เพราะเป็นการกินร่วมกันแบบจุ่มหม้อกลางเนอะ
แต่เรื่องราวสั้น ๆ ก็คือว่า Chocolate Fondue เขาไม่ได้มาจากชาวสวิส และไม่ใช่เมนูโบราณแต่อย่าง (เออ แล้วก็ไม่ได้เป็นของชาวยุโรปด้วย ที่ถึงแม้มักจะเจอในร้านอาหารยุโรปแถวบ้านเราก็ตามนะ)
แต่ความจริงแล้วมันถูกคิดค้นขึ้นในเมืองนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา 🇺🇲 ในช่วงปี 1960 โดยเชฟ Konrad Egli เพื่อใช้โปรโมตช็อกโกแลต Toblerone ของสวิสในอเมริกา ดังนั้นฟองดูช็อกโกแลตจึงเป็นนวัตกรรมการตลาดสมัยใหม่ ไม่ใช่อาหารพื้นเมืองเหมือนชีสฟองดูจากสวิตเซอร์แลนด์ นั่นเองคร้าบ
.
#InfoStory #Cheese
#Fondue #CheeseFondue #Raclette
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ What Is Raclette And How Does It Differ From Fondue? จากเว็บ Food Republic
- บทความ Raclette vs Fondue จากเว็บ tastefrance
- บทความ Cheese Fondue Vs. Raclette: What's The Difference? จากเว็บ TastingTable
- บทความ What's the Difference Between Cheese Fondue and Raclette? จากเว็บ TheCultureTrip
- บทความ What is the difference between raclette and fondue จากเว็บ Cheese For Thought
