เคล็ดไม่ลับการกินแบบอายุยืนของชาวโอกินาว่า
มาต่อกันจากโพสก่อนในเรื่องของความอายุยืนของชาวบลูโซน (Blue Zone)🌏ในภาพนี้พวกเราจะมาพูดถึงชาวโอกินาว่าและอาหาร (Okinawan food) ที่อาจไม่ได้คล้ายญี่ปุ่นกันสักหน่อย
เวลาเราพูดถึง “อาหารญี่ปุ่น” หลายคนจะนึกถึงซูชิ 🍣 ปลาดิบ 🐟 วากิวมันเยิ้ม 🥩 แต่ถ้าบินลงไปสุดเกาะใต้ที่ โอกินาว่า (ไกลจากโตเกียวประมาณพันกิโลเมตร ✈️) เราอาจได้พบกับอีกหนึ่งมิติของ “อาหารญี่ปุ่น 🇯🇵” ที่เราอาจต้องเรียกว่า อาหารของชาวริวกิวแทน 🏝️
วันนี้พวกเรา InfoStory เลยขอมาชวนส่องว่าทำไมอาหารของชาวโอกินาว่า ถึงไม่เหมือนกับอาหารญี่ปุ่น ?
แล้วชาวโอกินาว่าเขากินกันยังไงให้อายุยืนนะ ? 🤓🧬

— — — — — — — — — — — — — — — — — —
[ 🥢 ญี่ปุ่น หนึ่งประเทศ สองครัว - ทำไมเมนูโอกินาว่าถึงต่างจากญี่ปุ่นนักละ ? ] (Okinawan food)
📜 มาตอบคำถามหลักกันก่อนเลย ก่อนอื่นต้องพูดเกี่ยวกับความเป็นมาของชาวโอกินาว่ากันสักนิด
สำหรับเพื่อน ๆ ที่เคยไปเที่ยวที่เกาะโอกินาว่าแล้ว โดยเฉพาะถ้าไปฤดูหนาว เราก็พบว่า เออ… อากาศมันคล้าย ๆ กับบ้านเราเลยเนอะ ตรงจุดนี้มันจึงทำให้สภาพแวดล้อม พืชพรรณ และอาหารจะคล้ายๆกับทาง SEA หรือแถวบ้านเรานี่เอง
แต่เดิมที โอกินาว่าคืออาณาจักรริวกิวที่เป็นศูนย์กลางการค้าทางทะเล จึงได้รับอิทธิพลจาก จีน 🇨🇳 (การกินหมูและเครื่องยาจีน) และ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 🌶️ (การใช้เครื่องเทศและการผัด) ผสมผสานเข้ากับวัฒนธรรมญี่ปุ่น 🇯🇵 และในยุคหลังสงครามยังได้รับวัฒนธรรมอเมริกัน 🇺🇸 เข้ามาอีกด้วย (ถ้าเพื่อนๆที่เคยไปน่าจะคุ้นกับพวกเมนูอาหารที่ใช้ แฮม SPAM หรือพวกไอศกรีม Blue Seal ที่ร้านจะเป็นกลิ่นอายของอเมริกันเนอะ)
อาหารของชาวโอกินาว่าที่นี่จึงมีรสชาติเข้มข้น เน้นการปรุงสุก และใช้เนื้อสัตว์มากกว่าอาหารญี่ปุ่นบนเกาะหลักนั่นเองคร้าบ
— — — — — — — — — — — — — — — —
[ 🥗 กินแบบโอกินาว่า กินอร่อยสุขภาพดี “Okinawa diet” ]
อันนี้เราก็อ่านหูไว้หูนะ สำหรับเราแล้ว ไม่ใช่ว่าวิธีการของคนอื่น จะได้ผลดีกับตัวเราเสมอไป*** (ยิ่งช่วงนี้เห็นดราม่ากันเยอะด้วยเนอะ 😅)
มาเริ่มกันเลย คือโครงสร้างอาหารของคนโอกินาว่าดั้งเดิม (โดยเฉพาะช่วงก่อน ค.ศ. 1960) ที่ไม่เหมือนอาหารญี่ปุ่นจากเกาะหลัก คือ
🍠 คาร์บหลักของที่นี่ ไม่ใช่ข้าว แต่คือ มันม่วงโอกินาว่า (Beni-imo)
🍳 โปรตีนหลัก ไม่ใช่ปลา แต่เป็น เต้าหู้เนื้อแน่น + หมูในปริมาณเล็กน้อย + ไข่
🥬 วัตถุดิบหลักส่วนใหญ่มาจากผักเกาะร้อน และสาหร่ายเขตร้อนที่ไม่ค่อยมีในญี่ปุ่นเหนือ
🔥 รสชาติใกล้จีน–เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แถมยังรับวัฒนธรรมแบบอเมริกัน
และหัวใจสำคัญที่นักวิจัยเรื่อง Blue Zone เนี่ยเขาค้นพบคืออาหารโอกินาว่านั้น “พืชเป็นหลัก” (plant-forward) อย่างแท้จริง (**เอ แต่หมูตุ๋นที่เราไปกิน มันก็มันเยอะอยู่นะ แต่ว่าไม่ได้แบบว่าหยึย ๆ อะ น่าจะเอาไขมันออกไปพอสมควรหรือเปล่านะ…อธิบายไม่ถูกเหมือนกันแห่ะ 😋)
.
🥗 ทีนี้มาต่อกันที่กราฟวงกลมจากภาพอินโฟกราฟิกด้านล่างเนอะ มาอธิบายกัน เพราะมันคือหลักของ “Okinawa diet”
วงกลมทางซ้าย - สัดส่วน “กลุ่มอาหาร” ของ Okinawan Diet แบบดั้งเดิม
🥬 58% คือผัก
ตรงนี้คือหัวใจของครัวโอกินาว่าเลย ชาวเกาะกินผักเยอะที่สุดกลุ่มหนึ่งในโลกเหมือนกันนะ ตั้งแต่
มะระ(เห็นในเมนูหลักเยอะมาก), ผักใบเขียวท้องถิ่น, เห็ด, ฟักน้ำ, ผักราก, มันม่วง (ครึ่งนับเป็นพืช/ครึ่งนับเป็นคาร์บ ขึ้นอยู่กับบริบทในอาหารนั้นๆนะ) , สาหร่ายหลายชนิด
(สาหร่ายหลายชนิดของโอกินาว่า อันนี้เราชอบมากกก แนะนำของทานเล่น 2 เมนูคือ Mozuku-su (もずく酢) สาหร่ายโมสุคุซุสุดกรุบกรอบ นิยมยำด้วยน้ำส้มสายชูดำ กับอีกอัน Umibudō (海ぶどう) - สาหร่ายทะเลเขตร้อน คล้ายพวงองุ่น กรอบเค็ม ทานเพลินทุกร้าน)
🍚 33% = ธัญพืช
🧈 5% = ถั่วเหลือง / เต้าหู้
โปรตีนหลักของโอกินาว่ามาจากเต้าหู้—และไม่ใช่เต้าหู้แบบญี่ปุ่นทั่วไป
แต่เป็น “Shima-dōfu” ที่เนื้อแน่น โปรตีนสูง และผัดไม่เละ
🍖 2% = เนื้อสัตว์
จริง ๆ อันนี้เราก็แอบตกใจ เพราะหลาย ๆ เมนูจานหลักมันเป็นเนื้อสัตว์ หากแต่ว่าคนโอกินาว่าไม่ได้กินหมูชามใหญ่ทุกวันแบบภาพจำท่องเที่ยว(เช่นเรา 5555) เนื้อหมูเขาก็มักกิน “ทีละนิด” แบบแทรกในซุปหรือผัด
🍵 1% = เครื่องดื่ม, ชา, ซุปปลา
ซุปปลานี่ หาได้แทบจะทุกร้าน แต่ว่าเรารู้สึกว่าคนที่นี่เขาก็ชอบดื่มเหล้าดื่มเบียร์เหมือนกันนะ อย่างเบียร์ ORION ก็มาจากโอกินาว่านี่ละ แต่วิธีการกินแอลกอฮอล์เขาไม่ได้กินแบบหักโหมนะ จะเป็นการดื่มตามมื้ออาหาร และเป็นแนว slow drink มากกว่า จะคล้ายๆกับชาวซาร์ดิเนีย ซึ่งเราจะมาพูดถึงกันในโพสหน้า
.
ส่วนวงกลมทางขวา - เป็นสัดส่วนสารอาหาร (Macronutrients) ของ Okinawan Diet
- 58% = คาร์บ
ซึ่งตัวมันม่วงโอกินาว่าเนี่ย เขาพบว่ามันเป็นคาร์บที่ Low GI (คาร์โบไฮเดรตที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ) High fiber และมี resistant starch
- 27% = ไขมัน
ไขมันส่วนใหญ่มาจาก ถั่วเหลือง, น้ำมันพืชปริมาณน้อย, หมู, ปลา, อโวคาโด/แหล่งพืชตามท้องถิ่น
- 15% = โปรตีน
ส่วนใหญ่จะเป็นโปรตีนจากพืช (ที่ไม่ได้เป็นแนว UPF นะ) เช่น เต้าหู้ ถั่วเหลือง ผัก หมู ปลา
อย่างเต้าหู้จริง ๆ มันก็แปรรูปละ เพียงแต่เป็นอาหารแปรรูปขั้นต้นๆ เท่านั้นเอง
.
เราไปค้นหามาจากหลายแหล่งอ้างอิง เขาบอกว่าชาวโอกินาว่า แนวคิด "ฮะระ ฮะจิบุ (Hara Hachi Bu)" แต่ส่วนตัวจากที่ไปเที่ยวมา ไม่ค่อยคุ้นหูกับแนวคิดนี้ เท่าไรแห่ะ.. ก็มาอ่านกันต่อ
“ฮะระ ฮะจิบุ (Hara Hachi Bu)” ประมาณว่า กินให้อิ่ม 80% แล้วหยุดกิน เหรือ "กินให้อิ่มเพียง 8 ส่วน" เมื่อเริ่มรู้สึกตึงท้องให้หยุดทันที วิธีนี้ช่วยให้ร่างกายไม่ทำงานหนักเกินไป และควบคุมแคลอรีได้โดยไม่ต้องอดอาหาร
คือหลายๆ สื่อเขาก็จะเขียนว่าตรงนี้นี่เองที่นักวิจัยมองว่าเป็น “caloric restriction แบบธรรมชาติ” ช่วยลด oxidative stress, ลดความเสี่ยงโรคเรื้อรัง (ส่วนตัวเรายังไม่เคยลองกินแบบนี้แห่ะ ปกติออกกำลังกาย เลยอยากให้สารอาหารมันครบถ้วน จะได้ใช้แรงออกได้อย่างเต็มที่ ☺️ แต่อายุเริ่มเยอะขึ้นก็คงต้องจำกัดการกินแบบเขาบ้างละเนอะ)
.
#InfoStory #Longevity #Okinawa
#อายุยืน #สุขภาพดี #กินดี
#อาหารโอกินาว่า #โอกินาว่า
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ Okinawa Diet and Lifestyle: Why Is It So Effective? จากเว็บ sakura
- บทความ GUIDE: Okinawa Diet เคล็ดลับกินอาหารให้อายุยืนเหมือนคนญี่ปุ่น จากเว็บ The Standard
- บทความ What Is the Okinawa Diet? Foods, Longevity, and More จากเว็บ Healthline
- บทความ The Okinawa diet – could it help you live to 100? จากเว็บ theguardian
- รายงานวิจัย Healthy aging diets other than the Mediterranean: A Focus on the Okinawan Diet (2014) เขียนโดย Donald Craig Willcox, Giovanni Scapagnini, Bradley J Willcox
