วันนี้เรานั่งเสิร์ชดูเมนูกาแฟเล่น ๆ ก็เลยไปเจอกาแฟตัวนึงมาเป็นกาแฟอาหรับ "กาฮ์วะ (Gahwa)" ด้วยอุปกรณ์อะไรต่าง ๆ ที่มันดูหรูหรา แต่ว่าอันที่จริงแล้วมันกลับเป็นกาแฟที่เข้าถึงได้ไม่ยากเลยนะ
งั้นวันนี้พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปรู้จักกันสักหน่อย 🥰
— — — — — — —
🇦🇪🇦🇬🇸🇦ต้นกำเนิดของกาแฟอาหรับก็เหมือนกับกาแฟอื่นๆคือเริ่มจากเด็กหนุ่มนามว่า คาลดิ (Kaldi) เด็กเลี้ยงแพะที่ค้นพบเมล็ดกาแฟโดยบังเอิญ
แต่กาแฟสำหรับชาวอาหรับแล้วอาจจะมีเรื่องที่ต่างออกไปอีกนิดนึง คือมีตัวละครสำคัญอย่างกลุ่มนักบวชนิกายซูฟี (Sufi) ในเยเมนเป็นผู้บุกเบิกการดื่มกาแฟอย่างแพร่หลาย ในช่วงศตวรรศที่ 9 พวกเขาใช้กาแฟเป็นเครื่องมือช่วยในการทำสมาธิและประกอบพิธีกรรมทางศาสนา แล้วไม่นานนัก ความนิยมของกาแฟก็ได้แพร่กระจายออกจากอารามสู่สาธารณชน เมืองท่า "โมคา" (Mocha) กลายเป็นศูนย์กลางการค้ากาแฟที่สำคัญที่สุดของโลกในยุคนั้น
จากนั้นกาแฟจากเยเมน ก็แพร่ขยายตามกลุ่มนักบวชเข้ามาถึงประเทศในแถบตะวันออกกลาง ✈️
💨🏃ขอวาร์ปมาในช่วงศตวรรษที่ 16 "ร้านกาแฟ" หรือที่เรียกว่า "ก็อฮ์วะฮ์ คอเนะฮ์" (Qahveh Khaneh) แห่งแรกๆ ในตะวันออกกลาง ได้ถือกำเนิดขึ้นในเมืองใหญ่ที่เป็นศูนย์กลางทางปัญญาและวัฒนธรรม เช่น ไคโร ดามัสกัส แบกแดด และอิสตันบูล สถานที่เหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่ที่สำหรับดื่มกาแฟ แต่เป็นศูนย์กลางของสังคม ที่ที่ผู้คนมาพบปะสังสรรค์ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ฟังดนตรี เล่นหมากรุก ส่วนตัวเรานึกถึงแนวคอฟฟี่เฮ้าส์แบบของยุโรปและอเมริกันที่มีการแลกเปลี่ยนอะไรกัน (ซึ่งมันก็คือฟีลแบบสถานที่ต้นกำเนิดของตลาดหุ้นอะไรทำนองนั้น)
ณ จุดนี้เองละ ที่กาแฟได้วิวัฒนาการจากเครื่องดื่มสำหรับศาสนา กลายมาเป็นหัวใจสำคัญของปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และเป็นจุดเริ่มต้นของพิธีกรรมการชงและเสิร์ฟ "Gahwa" ที่เปี่ยมไปด้วยความหมายและสัญลักษณ์แห่งการต้อนรับ ซึ่งได้รับการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน (ไม่นับเรื่องเก็งกำไรของพ่อค้าตะวันออกกลางด้วยนะ 😅😂)
และแน่นอนว่าวิถีชีวิตของชาวอาหรับก็คือเครื่องเทศเครื่องเทศจึงเป็นส่วนประกอบสำคัญของกาแฟอาหรับนั่นเองคร้าบ
— — — — — — —
[ มารู้จักกาแฟอาหรับ กาแฟเครื่องเทศสุดหอมกรุ่น ☕️ ]
หัวใจหลักคือเมล็ดกาแฟสายพันธุ์ อาราบิก้า (Arabica) ที่มีระดับการคั่วอ่อนถึงปานกลาง (Light to Medium Roast) เพราะ การคั่วระดับนี้ทำให้รสชาติไม่ขมจัด แต่เปิดโอกาสให้ “กลิ่นเครื่องเทศ” โดดเด่นขึ้นมาแทน ✨⭐️
.
เครื่องเทศ (The Spices) เราขอเรียกว่าเป็นจิตวิญญาณแห่งกาแฟอาหรับเลยก็ว่าได้ แน่นอนว่าเขาไม่ได้ใส่นมหรือน้ำตาลแต่อย่างใดนะ 🤣
🌿กระวาน (Cardamom): ถือเป็น "ราชาแห่งเครื่องเทศ" ในการทำ Gahwa และเป็นส่วนผสมที่ขาดไม่ได้โดยเด็ดขาด กระวานเขียวที่ถูกบดใหม่ๆ จะให้กลิ่นหอมสดชื่นอันเป็นเอกลักษณ์
🌿หญ้าฝรั่น (Saffron): ถือว่าเป็นเครื่องเทศราคาแพงที่ช่วยเพิ่มกลิ่นหอมหรูหรา และที่สำคัญคือมอบสีทองงดงามให้กับน้ำกาแฟ เราไปหาอ่านมาเพิ่มอีก เขาบอกว่าการใส่หญ้าฝรั่นยังเป็นการแสดงถึงการให้เกียรติและเคารพต่อแขกผู้มาเยือน
🌿กานพลู (Cloves): เพิ่มมิติของรสชาติให้มีความเผ็ดร้อนเล็กน้อยและมีกลิ่นหอมลุ่มลึก
🧄เครื่องเทศอื่นๆ: ในบางสูตรอาจมีการเพิ่ม อบเชย (Cinnamon) เพื่อให้ความหอมหวาน, น้ำกุหลาบ (Rosewater) เพื่อเพิ่มกลิ่นที่นุ่มนวล หรือ ขิง (Ginger) เพื่อรสชาติที่สดชื่น
.
ที่นี่ มารู้จักอุปกรณ์สุดสวยงามกันสักหน่อย ☕️🍶
☕️ดัลละห์ (Dallah) หม้อต้มกาแฟสไตล์ชาวอาหรับ
ดัลละห์ คือหม้อต้มและกาน้ำสำหรับเสิร์ฟที่มีรูปทรงเป็นเอกลักษณ์ ที่เห็นแล้ว ก็คือรู้เลยว่าเป็นกลิ่นอายชาวอาหรับ มีลักษณะเด่นคือ ตัวหม้อทรงสูงช่วงกลางคอด มีพวยกาที่ยาวโค้งคล้ายจันทร์เสี้ยว เจ้าความโค้งตรงนี้ เค้าไม่ได้ออกแบบมาเพื่อแค่ความสวยงามนะ แต่ยังออกแบบมาเพื่อการรินที่แม่นยำ และมีฝาปิดทรงแหลม
ดัลละห์มักทำจากโลหะ เช่น ทองเหลือง ทองแดง หรือเงิน และมักจะมีการแกะสลักลวดลายเรขาคณิต คือเป็นการโชว์ศิลปะไปในตัว
.
ฟินจาน (Finjan): ถ้วยกาแฟจิ๋ว แต่แจ๋ว 🍶
แก้วสำหรับดื่มกาแฟจะเรียกว่าฟินจาน ซึ่งเป็นถ้วยเซรามิกหรือพอร์ซเลนขนาดเล็ก ที่ไม่มีหูจับ (เรานึกถึงถ้วยชาจีนเลย) ขนาดที่เล็กของถ้วยจงใจให้รินกาแฟได้ในปริมาณน้อย เพื่อให้การดื่มเป็นการค่อยๆ จิบ สนทนา และเจ้าบ้านสามารถรินเติมให้ได้เรื่อยๆ เป็นการยืดเวลาแห่งการสังสรรค์และแสดงถึงความใส่ใจ
.
🥄ครกและสาก (Mehbash)
เราอ่านประสิทธิภาพการคั่วเมล็ดกาแฟด้วยเครื่องคั่ว และบดด้วยเครื่องบด แต่ในแบบอาหรับดั้งเดิม เมล็ดกาแฟคั่วและเครื่องเทศจะถูกบดในครกและสากที่เรียกว่า เมห์บาช (Mehbash) เสียงของการตำเมล็ดกาแฟที่ดังเป็นจังหวะ เขาเปรียบเสมือนกันว่าเป็นเหมือน "ดนตรีแห่งการต้อนรับ" ของชาวเบดูอินในสมัยก่อน เพราะมันคือสัญญาณที่บอกเพื่อนบ้านหรือผู้สัญจรผ่านไปมาว่า กาแฟร้อน ๆ แก้วนี้ กำลังจะพร้อมเสิร์ฟแล้วนะ ขอเชื้อเชิญให้มาร่วมวงดื่มด้วยกัน
— — — — — — —
[ วิธีชงกาแฟแบบอาหรับ ☕️🇸🇦]
ทีนี้พอเรารู้จักอุปกรณ์แล้ว เราก็มาดูวิธีชงปิดท้ายกันสักหน่อย
นำเมล็ดกาแฟที่คั่วเสร็จแล้วไปพักใน ภาชนะไม้ เพื่อคงความหอม (ไม่ใช้โลหะ เพราะทำให้เย็นเร็วเกินไปและเสียรสชาติ)
จากนั้นเริ่มบดเมล็ด (Grinding) ก็คือใช้ Mehbash (ครกและสาก) บดจนได้ผงละเอียด (แต่ไม่ละเอียดเท่า Mocha pot นะ เราอ่านดูแล้วประมาณว่า Fine grinding)
จากนั้นต้มกาแฟ ต้มน้ำสะอาดในดัลลาห์ (Dallah) ก็ต้มในหม้อกาแฟอาหรับอันนั้นเลย แล้วใส่ผงกาแฟลงไป ประมาณ 5–6 กรัม ต่อ น้ำ 100 มล.
ค่อยๆเคี่ยวกาแฟบนไฟอ่อนประมาณ 5–10 นาที แต่อย่าให้เดือดมากเกินไป เพราะจะทำให้รสขมของกาแฟแตกตัวง่าย (แล้วกลบกลิ่นเครื่องเทศ)
แล้วก็รอให้กาแฟเกิดฟองละเอียดเล็ก ๆ ด้านบน แล้วค่อย ๆ ใส่เครื่องเทศ จากนั้นคนเบา ๆ ให้เครื่องเทศเข้ากัน แล้วพักทิ้งไว้ 5 นาที ให้กากตกลงก้นหม้อ
.
🥰เสร็จแล้วก็พร้อมเสิร์ฟลงบนฟินจานได้เลย
โดยจะรินกาแฟลงใน ฟินจาน (Finjan) ปริมาณเพียง 1/3–1/2 ถ้วย เท่านั้น ไม่ได้รินเต็มนะ 😂
จากที่เราดูใน YouTube เหมือนเค้าจะรินสูงเล็กน้อย เพื่อให้เกิดฟองบาง ๆ ที่ผิวกาแฟ
อ้อ ! แล้วเขาก็จะเสิร์ฟพร้อมอินทผาลัม (Dates) เพื่อเพิ่มความหวานธรรมชาติแทนน้ำตาล (แน่นอนว่า ไม่ต้องใส่นมกับน้ำตาลนะ 😁)
ถ้าเราไปทานกาแฟในบ้านของชาวอาหรับ เจ้าบ้านผู้เสิร์ฟเขาจะใช้มือซ้ายถือดัลลาห์ มือขวาถือถ้วย ส่วนเราในฐานะแขกก็จะรับด้วยมือขวาเท่านั้น
เมื่อแขกไม่ต้องการดื่มต่อ ต้อง “เขย่าถ้วยเบา ๆ” เพื่อส่งสัญญาณ มิฉะนั้นเจ้าบ้านจะเติมให้ตลอด ไม่ต้องนอนกันแล้วคร้าบ 😂🥰
.
#InfoStory #กาแฟอาหรับ
#Gahwa
