ฉลากโภชนาการบนถุงขนม บอกอะไรกับเราบ้างนะ ? ✨💡

ก่อนอื่นเลยทางเพจ InfoStory ขอเป็นกำลังใจให้พี่ ๆ ทหารที่ประจำการกันอยู่ทุกท่าน และขอบคุณพี่ๆทหารพราน ที่เพิ่งสำเร็จภารกิจไปด้วยนะครับ รวมถึงพี่ๆสื่อ นักข่าวทุกท่านที่ช่วยนำเสนอข้อเท็จจริงกันตลอดเวลา

อยากบอกว่าไม่ได้หายไปไหน ติดตามข่าวสารทุกช่องทางเลย วันนี้เองก็ยังมีข่าว Tsunami มาให้ติดตามกันเพิ่มอีก (ไหนจะหุ้น NOVO ที่ ดิ่งลงไป -21% อีกกกก 😅)

เรื่องเครียด ๆ เต็มไปหมดเลย งั้นวันนี้พวกเราขอเขียนเรื่องราวสาระความรู้พักสมองเกี่ยวกับฉลากโภชนาการ (Nutrition labels)สำหรับเพื่อน ๆ กันเช่นเคยคร้าบ 🥰

.

เมื่อวันก่อนเรากินขนมอบกรอบไป 1 ซอง (ถุงใหญ่) ไม่ได้ตั้งใจจะกินหมด แต่มันเผลอไปเลย นั่งดูหนัง Fantastic 4 แล้วหยิบกิน ๆ แปปเดียวหมดเลย ทีนี้ออกจากโรงก็เลยเหลือบมองไปที่ฉลาก ก็แอบตกใจอยู่ เพราะว่าที่ข้างถุงเขาเขียนว่า ควรแบ่งทาน 3 ครั้ง (สะ สามมมครั้งงง ! 555) และปริมาณไขมัน ต่อการบริโภค 1 ครั้ง = 30% ปริมาณโซเดียม 13%

😊 ว่า เรากินหมดถุง ได้ไขมันไปเรียบร้อย 90% แถมฟรีโซเดียมอีก 39% ของปริมาณที่ร่างกายรับได้ต่อวัน 🥶

ก็เลยเกิดความอยากรู้เกี่ยวกับเรื่องราวของฉลาก เอ้า ไปอ่านแบบสบายๆสมอง กันดีกว่า !

— — — — — — — — — — — — — — —

[ มีใครเคยสงสัยบ้างว่า ฉลากโภชนาการ (Nutrition labels) มันเกิดขึ้นมาตั้งแต่ตอนไหนนะ ? 🤔 ]

ไม่เป็นไร ถ้าไม่มีใครสงสัย เราขอสงสัยเอง 😆

ต้องบอกว่าจุดเริ่มต้นของการติดฉลากบนอาหารหรือขนมเนี่ย เพิ่งเริ่มมีมาไม่นานนะ โดยจุดเริ่มต้นของฉลากไม่ได้มาจากเรื่องโภชนาการ แต่มาจากเรื่องความปลอดภัยของอาหาร เพราะในสมัยนั้น อาหารที่ส่งออก ยังไม่มีมาตรฐานการผลิตที่ชัดเจน การปลอมปนอาหารเป็นปัญหาใหญ่ นำไปสู่การออกกฎหมายสำคัญคือ "พระราชบัญญัติอาหารและยาอันบริสุทธิ์" (Pure Food and Drug Act) ในปี ค.ศ. 1906 ในสหรัฐอเมริกา นั่นเองคร้าบ

แต่กว่าจะได้ใช้กันอย่างเป็นทางการก็ประมาณช่วงปี ค.ศ. 1970 ที่องค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา อย. (FDA) ได้กำหนดให้ การแสดงข้อมูลโภชนาการเป็นภาคบังคับ แต่ทั้งทางฝั่งอเมริกาและยุโรปเนี่ย เขาก็เพิ่งมาดีไซน์ให้ฉลากมันอ่านง่ายขึ้นในช่วงปี 2010 นี่เองนะ

ส่วนตัวเราคิดว่า ในอนาคตอันใกล้ อาจจะสัก 5 ปี เราอาจจะได้เห็นข้อมูลโภชนาการที่ปรับปรุงขึ้น ตามไลฟ์สไตล์ของคนยุคใหม่ที่ใส่ใจเรื่องพวกนี้กันมากขึ้น (และแน่นอนว่า…เหล่าบริษัทอุตสาหกรรมต่าง ๆ ก็ต้องหาช่องว่างกันมากขึ้น 5555 และเราก็คงไม่ได้อ่านอะไรกันง่ายๆ เช่นเคย)

.

[ แล้วเรื่องราวของฉลากโภชนาการของไทยละ ? 🇹🇭 ]

สำหรับประเทศไทย การพัฒนาฉลากโภชนาการเกิดขึ้นโดยมีแรงผลักดันสำคัญจากการค้าที่เปิดกว้างขึ้น และสถานการณ์ปัญหาสุขภาพของคนไทย โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่ทวีความรุนแรงขึ้น

ของไทยเราก็เพิ่งมาเริ่มใช้งานในช่วงปี ค.ศ. 1998 เหตุผลก็คล้าย ๆ กับทางฝั่งอเมริกา คือ คุ้มครองผู้บริโภค เป็นข้อมูลในการตัดสินใจ และ เพื่อประสิทธิภาพในการส่งออก (อารมณ์ว่าตลาดโลกจะได้ยอมรับ) โดยฉลากที่ใช้ในช่วงแรกคือฉลากโภชนาการแบบเต็ม (Full format) หรือฉลากที่อยู่ด้านหลังซองขนมที่ใหญ่ ๆ ยาว ๆ อันนั้นละ

💡 ประเด็นคือว่า เวลาเราเจออะไรยาว ๆ แถมตัวเล็กๆแบบนั้น คือมันเข้าใจยาก แล้วก็ขี้เกียจอ่าน กว่าจะซื้อแต่ละอย่าง ต้องมานั่งพลิกถุงแล้วเพ่งสายตา ก็เสียเวลา แถมงง ๆ ด้วยว่า สรุปมันมีอะไรที่ต้องรู้ก่อนซื้อบ้าง

ในปี 2011 "ฉลากหวาน มัน เค็ม" (GDA - Guideline Daily Amount) ก็ได้ถือกำเนิดขึ้นมานั่นเอง มันก็คือฉลากบอกพลังงาน ไขมัน น้ำตาล โซเดียม อยู่บนหน้าซอง เข้าใจง่าย ๆ และบอกด้วยว่า ผู้ผลิตแนะนำให้เรากินปริมาณเท่าไร ต่อการบริโภค 1 ครั้ง (คือเอาฉลาก Full format มาย่อส่วนนั่นเอง) โดยอาหารที่ต้องมีฉลาก GDA คือ ขนมขบเคี้ยว เบเกอรี่ ของหวาน บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง เครื่องดื่ม (อันนี้คือบังคับเลย ✋)

— — — — — — — — — — — — — — —

หน่วยบริโภคบนฉลากโภชนาการ

แต่ปัญหาคือ ขนมบางซอง บอกเราว่า ควรแบ่งการกินเป็น 3 ครั้ง (แต่เอาจริง นั่งกินไปดูทีวีไป อ่าว..หมดซอง จบ ครบ ใน 1 การบริโภค) แล้วเราก็ไม่รู้ว่า 1 หน่วยบริโภคเนี่ย มันต้องกี่ชิ้น บางอย่างมันหารเท่าตรงตัวเลยไม่ได้ 555

ตอนที่เราอ่านหนังสือ Ultra Processed People คุณ Chris เขาก็เขียนไว้ย่อหน้านึงว่า “มันเป็นความตั้งใจของผู้ผลิตที่จะให้ข้อมูลที่ครุมเครือแบบนั้น” ก็เพราะมันเป็นธุรกิจน่ะเนอะ สุดท้ายแล้ว เราก็ต้านความอยากกินให้หมดไม่ได้อยู่ดี และนั่นอาจเป็นปัญหา เพราะเรากำลังได้รับสารอาหารที่เกินจำเป็นไปต่อวัน 😵

ซึ่งเกณฑ์มาตรฐานต่อวัน (100%) ที่พอเหมาะกับร่างกาย

- พลังงาน (Energy): ไม่เกิน 2,000 กิโลแคลอรี

- น้ำตาล (Sugar): ไม่เกิน 65 กรัม

- ไขมัน (Fat): ไม่เกิน 65 กรัม

- โซเดียม (Sodium): ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม

ทีนี้เรื่องของเรื่องคือ เรากินขนม 20 บาท 1 ซอง (เขาก็บอกว่า ให้แบ่งกิน 2 ครั้ง แต่… ซองมันแค่นั้นเองงะ กิน 5 นาทีก็หมดแว้วงะ 😅) ทีนี้การบริโภค ต่อ 1 ครั้ง โดยเฉลี่ยของขนมอบกรอบ เราจะได้รับไขมันเฉลี่ย 30% โซเดียมเฉลี่ย 9-13% อันนี้คือต่อ 1 ครั้งนะ

แล้วเรากินหมดซอง ก็คือ คูณ 2 ไปจุก ๆ 555

สรุปคือ แค่ขนม 20 บาท ซองเดียว เรารับไขมันประมาณ 60% ต่อเกณฑ์มาตรฐานต่อวัน แล้วเราก็ไปกินข้าวเที่ยง ข้าวเย็นอีก (แต่ก็นะ…บางทีคิดมากไปก็อาจไม่ช่วยอะไร เพราะสุดท้ายมันก็เผลอกินไปแล้ว บางทีมันเครียด มันก็อยากกินบ้างนะ 🥲)

ตรงนี้ก็จะบอกเพื่อน ๆ ว่า อย่าลืมดูกันให้ดีดีด้วยน้า ท่านไหนที่มีโรคประจำตัวอยู่ การมองข้ามเรื่องพวกนี้ไป ก็อาจไม่ดีเท่าไรนัก (ซึ่งตรงนี้จะไปว่าผู้ผลิตก็ไม่ได้ เพราะเขาก็ถือว่าบอกแล้ว ต่อให้เราจะต้องคิดคำนวณเยอะก่อนกินกันก็ตาม)

แต่สำหรับพวกเราที่สุขภาพยังดีอยู่ ยอมรับว่าบางทีมันก็กินไปเหมือนกันนะ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่รีบแล้วขี้เกียจคิด

— — — — — — — — — — — — — — —

[ Fun Fact ! โดยเฉลี่ยแล้ว ของกินเหล่านี้มีอะไรที่น่าจับตามองบ้าง ? ]

🍪 คุกกี้สอดไส้ (3-4 ชิ้น) อาจมีปริมาณน้ำตาลมากถึง 22% ที่เราควรได้รับต่อวัน

🍰 เค้กกล้วยหอม (1 ชิ้น) อาจมีปริมาณน้ำตาลมากถึง 46% ต่อวัน

🍜 บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป (1 ซอง) อาจมีปริมาณโซเดียม 90% ของทั้งวัน

🥫 อาหารกล่องแช่แข็ง (1 กล่อง) อาจมีปริมาณโซเดียมมากถึง 65% ต่อวัน (เออ อันนี้ของจริง ลองเข้าไปดูโซนอาหารแช่แข็งในร้านสะดวกซื้อ ก็แอบตกใจอยู่ บางทีรีบหาของกิน แต่ไม่อยากกินมาม่าอยากลดโซเดียม ไปกินอาหารกล่อง ก็อ้าว…ไม่ต่างกัน 5555 แต่ก็ไม่รู้จะทำอะไรได้เหมือนกันแห่ะ)

🧃 น้ำผลไม้ (แบบกล่อง) 1 กล่อง อาจมีปริมาณน้ำตาลมากถึง 30% ต่อวัน

(*%Thai RDI หรือ Thai Recommended Daily Intakes)

— — — — — — — — — — — — — — —

[ เกี่ยวกับวันหมดอายุ “BBE vs EXP” มันต่างกันยังไงนะ ? ]

อีกเรื่องนึงที่น่าสนใจ จริง ๆ มันก็รอบตัวมาก ๆ เลยละ จนบางครั้งก็ลืมสังเกตไป

วันก่อนเราหยิบขนมปังมากินแล้วก็ตกใจมาก เพราะวันที่มัน BBE มันเลยมาแล้ว 2 วัน 🤣 (ซึ่งรสชาติมันปกติเลย ราไม่ขึ้น)

ว่าแต่ เพื่อน ๆ ทราบไหมว่าตรงฉลากที่มีบอกวันหมดอายุ “BBE vs EXP” มันต่างกันยังไงนะ ?

BBE - Best Before (ควรบริโภคก่อน) - วันสิ้นสุดคุณภาพ ถึงเลยไปแล้ว ยังคงกินได้

EXP - Expiry Date (วันหมดอายุ) - ห้ามบริโภคหลังวันที่ระบุเอาไว้

ส่วนใหญ่ที่เราเห็น BBE - Best Before คือพวก ขนมปัง ขนมแห้ง ผลไม้อบแห้ง หรือประเภทนม รวมไปถึงพวกวิตามินบางชนิด แต่บางทีเราก็แพนิค เห็นหมดจะหมดอายุไม่ว่าจะ BBE หรือ EXP เราก็ไม่กินเลยวันแล้ว 🤣

.

ฉลากโภชนาการบนถุงขนม: 4 เรื่องที่ชวนอ่านคู่กัน (Nutrition labels)

ถ้าเพื่อน ๆ เปิดโพสนี้กลับมาอ่านอีกครั้ง แล้วอยากหาว่าเรื่องไหนอยู่ตรงไหน พวกเรารวมคำถามหลักไว้ให้ตรงนี้นะ ฉลากเล็ก ๆ ใบเดียว พาเราคุยกันได้ตั้งแต่เรื่องในอดีตไปจนถึงตอนนั่งกินขนมหน้าทีวีเลย

• ฉลากเริ่มต้นมาจากอะไร? ย้อนอ่านตอนจุดเริ่มต้นของฉลาก และเรื่องที่ทำให้ผู้เขียนสงสัยว่าทำไมเราถึงต้องมีข้อมูลบนซอง
• แล้วของไทยล่ะ? มีตอนที่เล่าถึงฉลากแบบเต็มและฉลากด้านหน้าซอง แยกจากเรื่องจุดเริ่มต้นต่างประเทศ
• ตัวเลขนั้นคิดต่อหนึ่งครั้งหรือต่อหนึ่งซอง? อ่านคู่กับตอนหน่วยบริโภคและตัวอย่างกินเพลินจนหมดซองของพวกเราได้เลย
• BBE กับ EXP คืออะไร? เป็นคำถามอีกเรื่องที่แยกหัวข้อไว้ช่วงท้าย ไม่ใช่ช่องตัวเลขสารอาหารเดียวกับที่เราคุยกันก่อนหน้า

ส่วนใครสะดุดกับคำว่า “น้ำตาล” แล้วอยากต่อไปทำความรู้จักชื่อส่วนผสมที่ให้ความหวาน ลองอ่านเรื่อง สารให้ความหวานแทนน้ำตาล: ชื่อคุ้นตาเหล่านี้มาจากไหน กันได้ เป็นอีกโพสที่พวกเราเล่าเรื่องชื่อและที่มา ส่วนโพสนี้ยังชวนดูคำถามเกี่ยวกับฉลากและหน่วยบริโภคเป็นหลักนะ

#InfoStory #ฉลากโภชนาการ

#ฉลากอาหาร #Nutritionfacts

แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม

- บทความ ฉลากโภชนาการ จากเว็บ กองอาหาร (อย.)

- บทความ อ่านฉลากโภชนาการ อย่างไรให้ถูกต้อง จากเว็บ คณะแพทย์มหาวิทยาลัยมหิดล

- บทความ ฉลากโภชนาการ สาระสำคัญในอนาคต จากเว็บ ศูนย์ห้องปฏิบัติการและวิจัยทางการแพทย์ AMARC

- บทความจาก ศูนย์ห้องปฏิบัติการและวิจัยทางการแพทย์

- บทความ The origins and evolution of Nutrition Facts labeling จากเว็บ fooddive

- บทความ Nutrition Facts labels have a complicated legacy – a historian explains the science and politics of translating food into information จากเว็บ theconversation