เชื่อว่าเพื่อน ๆ หลายคนคงคุ้นชื่อของเจ้าผักใบเขี้ยวเขียวอันนี้กันพอสมควร อาจเคยได้ยินฉายาอันหลากหลายของเจ้าของผักชนิดนี้ อย่างเช่น
"ราชินีแห่งผักใบเขียว" (Queen of Greens)
"ผักซูเปอร์ฟู้ด (Superfood)"
"ผักอายุยั่งยืน" (The Longevity Green)
เราเพิ่งอ่านหนังสือ “Food for life” จบไปมาด ๆ แล้วในเล่มนี้ก็พูดเรื่องราวของผักใบเขียว (ที่แน่นอนว่า มีผักเคลเป็นราชินี และเอ่อ...ผักกาดแก้วที่เราชื่นชอบกลายเป็น..เอ่อ ผักที่ไม่ค่อยสำคัญ แงงง 🤧)
เอาเป็นว่าในโพสนี้ พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปรู้จักกับราชินีแห่งผักใบเขียว “ผักเคล (Kale)” กันให้มากขึ้นสักหน่อย ซึ่งหน้าตาเค้าอาจจะไม่ได้เหมือนที่เราคิดไว้ก็ได้นะ ! (อย่างเช่นเราที่ชอบจำสลับกับผักคอส… เอ้า มันเป็นไปได้ยังไงเนี่ย 555 อนาถตัวเองจริง ๆ 🥲😋)

ก่อนอ่านยาว ขอจับประเด็นที่ชวนสับสนไว้สักนิดนะ
- ผักเคลกับคะน้าจีนมีชื่อภาษาอังกฤษที่ชวนงงได้เหมือนกัน คือ Kale กับ Chinese Kale บทความนี้เลยแยกเล่าเรื่องของทั้งสองชื่อ ก่อนชวนเพื่อน ๆ เทียบกันในช่วงท้าย
- ฝั่งคะน้าจีนยังมีชื่อ Gai lan และ Chinese broccoli อีกด้วย ส่วนที่พวกเราชวนเทียบกันในเรื่องก็มีทั้งลักษณะใบ ลำต้น และรสชาติ ไม่ได้ดูแค่ชื่อภาษาอังกฤษเท่านั้น
- ถ้าอยากเห็นมุมการกิน เรื่องนี้ยกตัวอย่างผักเคลในสมูทตี้ สลัด และเคลชิป แล้วค่อยพาไปคุยถึงคะน้าจีนที่คุ้นเคยกัน ส่วนเรื่องเล่าเก่าก่อนของทั้งสองชนิด อ่านต่อในเนื้อหาเดิมด้านล่างได้เลยคร้าบ
— — — — — — — — — — — — — — —
[ ผักเคล (Kale) ไม่ใช่ผักหน้าใหม่แต่อย่างใด…🪴✨ ]
ผักเคล (Brassica oleracea var. acephala) มีต้นกำเนิดมาจาก ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนและเอเชียไมเนอร์ (แถบตุรกีและกรีซในปัจจุบัน) ชื่อ "เคล" มาจากภาษากรีกคำว่า "kale" หรือ "kal" ที่หมายถึงกะหล่ำชนิดหนึ่ง
เกริ่นมาขนาดนี้ ใช่แล้ว ! คือ ว่ากันว่า ผักเคล (Kale) เป็นหนึ่งในพืชที่เก่าแก่ที่สุดในตระกูลกะหล่ำ (Brassicaceae) และถือว่าเป็น "บรรพบุรุษของผักใบเขียว" หลายชนิดที่เรารู้จักในปัจจุบัน รวมถึงกะหล่ำปลี กะหล่ำดอก และบร็อคโคลี
อ่านไม่ผิด ถึงแม้ชื่อและเรื่องราวของผักเคลเนี่ย ที่เรียกว่าเป็น Superfood บ้างอะไรบ้าง อาจดูเหมือนเป็นผักชนิดใหม่ที่เพิ่งพัฒนาอัดสารอาหารอะไรแบบนี้เนอะ… หากแต่ว่าสำหรับชาวยุโรปแล้วเนี่ย ผักเคลไม่ใช่ผักใหม่แต่อย่างใด เนื่องจากมีการปลูกและบริโภคมานานกว่า 2,000 ปี !!
แล้วก็ว่ากันว่าก่อนการปลูกเลี้ยง มนุษย์อาจเก็บเกี่ยวเมล็ดที่มีน้ำมันจากพืชเหล่านี้ และมีหลักฐานว่าเริ่มมีการปลูกมัสตาร์ด ซึ่งเป็นพืชในตระกูลเดียวกัน เมื่อประมาณ 12,000 ปีก่อน
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ชี้ให้เห็นว่าชาวกรีกและโรมันโบราณเริ่มปลูกและบริโภคผักเคลตั้งแต่ประมาณ 600 ปีก่อนคริสตกาล โดยชาวกรีกเรียกผักเคลว่า "Selinon" ซึ่งเป็นคำที่เกี่ยวข้องกับผักในตระกูลเดียวกัน
โดยเฉพาะในช่วงยุคกลางที่ผักเคลเป็นผักที่บริโภคอย่างแพร่หลาย เนื่องจากความสามารถในการทนต่อสภาพอากาศหนาวเย็น ในประเทศเยอรมนี ผักเคลถูกนำมาทำเป็นเมนู "Grühnkohlfahrt" ซึ่งประกอบด้วยผักเคลและไส้กรอก ส่วนในเนเธอร์แลนด์มีเมนู "Stamppot Boerenkool" ที่ผสมผักเคลกับมันฝรั่งบด ในสกอตแลนด์ คำว่า "kail" ถูกใช้เป็นคำทั่วไปสำหรับมื้ออาหาร และทุกครัวเรือนมักมีหม้อ "kail-pot" สำหรับการปรุงอาหาร
.
ทีนี้ คำถามที่น่าสนใจก็คือว่า ในสมัยนั้นเนี่ย คือความนิยมของผักเคลมันค่อนข้างต่ำมากกก เพราะอะไรใช่มะ ? ก็เพราะว่าคนสมัยก่อนเนี่ย เค้ามองว่าเจ้าผักใบเขี้ยวเขียว รสชาติออกไปทางขมปี๋เนี่ย มันมีให้เอาไว้เป็นอาหารสัตว์มากกว่าให้คนกิน (นี่ไง ถามเอง ชงตอบเอง 😂)
อย่างไรก็ดี ความนิยมของผักเคลเนี่ย ก็ค่อย ๆ เริ่มเพิ่มขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 (โอโห…วาร์ปมาไกลเลยเนอะ 🤫) คือ ผักเคลได้รับการส่งเสริมจากรัฐบาลอังกฤษผ่านโครงการ "Dig for Victory" ด้วยเหตุเพราะผักเคลปลูกง่าย ให้ผลผลิตสูง และมีสารอาหารที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาพได้ดีกว่าผักใบเขียวอื่น ๆ โดยเฉพาะในช่วงที่อาหารนำเข้าสู่ประเทศมีจำกัด
แล้วก็หลาย ๆ ประเทศ ก็เริ่มนำเจ้าผักเคลไปพัฒนาเพิ่มเติม เช่น ผักเคลที่อังกฤษเค้ารณรงค์ อันที่จริงก็คือ เคลสายพันธุ์ "cavolo nero" หรือ "black cabbage" จากอิตาลีเริ่มเป็นที่รู้จักในสหราชอาณาจักร ผักเคลชนิดนี้มีใบเรียวยาว สีเขียวเข้ม และมีรสชาติที่ดี(ขมน้อย) ทำให้ความนิยมในการบริโภคผักเคลเพิ่มขึ้น หรืออย่างสายพันธุ์ "Ragged Jack" ที่มีใบหยักลึก สีเขียวเข้ม และ "Black Jack" จาก Tiverton ใน Devon ผักเคลเหล่านี้ได้รับการอนุรักษ์และปลูกในชุมชนท้องถิ่นอีกเช่นกัน 🏴🇬🇧
🇺🇲 สำหรับในสหรัฐอเมริกา ยังมีชื่อ "collards" ที่พบในอาหารพื้นเมืองทางภาคใต้ด้วยนะ ตรงนี้ขอแยกจากเคลให้ชัดสักนิด: ข้อมูลจาก University of Minnesota Extension แยก collards ที่ใบใหญ่ เรียบ และหนา ออกจากเคลที่ใบมีขอบหยิก ย่น หรือหยัก จึงไม่ใช่ว่าเคลทุกแบบจะเรียกเป็น collards ได้เหมือนกันหมดคร้าบ ในอดีตสหภาพโซเวียต มีผักเคลสายพันธุ์รัสเซียที่มีใบหยักและสีแดงหรือเขียว ในสกอตแลนด์ มีการพัฒนาสายพันธุ์ที่เรียกว่า "asparagus kale" ซึ่งสามารถรับประทานยอดดอกที่คล้ายหน่อไม้ฝรั่งได้
จนปัจจุบัน ผักเคลได้รับการยอมรับว่าเป็น "ซูเปอร์ฟู้ด" (Superfood) เนื่องจากคุณค่าทางโภชนาการที่โดดเด่น นักโภชนาการและผู้รักสุขภาพได้นำผักเคลมาสร้างสรรค์เป็นเมนูอร่อย ที่กลบความขมของผักลงไปได้ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของเมนูอาหารเพื่อสุขภาพ เช่น สมูทตี้ สลัด และเคลชิป นั่นเองคร้าบ (ร่ายมายาวเชียว🥹)
.
[ 🤔 ความเหมือนที่แตกต่าง “เคล (Kale) vs คะน้า (Chinese Kale)” ]
อันนี้เกิดจากการสงสัยของเราเอง เพราะว่าถ้าเสิร์ชชื่อ “Kale” เนี่ย อ้าว ! มันก็ขึ้นคะน้าจีนด้วยนี่นา
เอ้ะ… แล้วมันคือยังไงนะ อยู่กลุ่มเดียวกันงั้นเหรอ ?
โอเค… แม้ว่า "เคล" และ "คะน้า" จะอยู่ในวงศ์เดียวกัน (Brassicaceae) และมีลักษณะบางประการที่คล้ายคลึงกัน แต่ทั้งสองมีความแตกต่างที่ชัดเจน ทั้งในด้านลักษณะทางกายภาพ รสชาติ และคุณค่าทางโภชนาการ
สำหรับผักเคล (Kale) ลักษณะใบหยิก ขรุขระ รสเข้มข้น ออกขมนิด ๆ ใบนุ่มบางกรอบ วิตามิน A วิตามิน C วิตามิน K ไฟเบอร์ สารต้านอนุมูลอิสระ สูงกว่า
แต่ว่าเพื่อน ๆ เพิ่งอ่านเรื่องราวของผักเคลไป ถ้างั้นในส่วนนี้เราขอเล่าเรื่องราวสั้น ๆ ของคะน้าหมูกรอบ เอ้ยย..! ผักคะน้าจีน (Chinese Kale) กันสักหน่อย 🥲
🇨🇳🥬 ผักคะน้าจีน หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ "คะน้า" (Brassica oleracea var. alboglabra) เป็นพืชในวงศ์กะหล่ำที่มีต้นกำเนิดในประเทศจีน โดยมีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 1,500 ปี (ก็เก่าแก่พอ ๆ กับเคลนะแหละเนอะ)
ก็คือต้นทางมาจากที่เดียวกันคือแถบเมดิเตอร์เรเนียน แต่แบ่งสายขยายพันธุ์กันออกไปทั้งฝั่งยุโรปและเอเชียทางเส้นทางสายไหม ในเวลาต่อมาคะน้าจีนได้รับการพัฒนาสายพันธุ์ในเอเชียเพื่อให้มีใบและลำต้นกรอบ ส่วนเคลในยุโรปถูกคัดเลือกให้มีใบหยิกและทนต่อสภาพอากาศหนาวเย็น
ดังนั้น แม้จะแตกต่างกันในลักษณะภายนอกและการใช้ในอาหาร แต่ทั้งสองชนิดก็มีความใกล้เคียงกันทางสายพันธุกรรมนั่นเอง
อ้อ แล้วชื่อของผักคะน้าเนี่ย เค้าก็ไม่ได้มีแค่ชื่อ Chinese kale นะ หากแต่ว่ามีชื่อเรียกอื่นอีก เช่น Gai lan (เรียกในภาษาจีน) และ Chinese broccoli
แต่ว่าคำว่า Kale ที่เป็นชื่อเรียก Chinese Kale ก็เป็นชื่อที่ชาวยุโรปเอาไว้เรียกผักเคลจากจีน คือในช่วงศตวรรษที่ 16-17 ที่ชาวยุโรปและจีนเริ่มมีการแลกเปลี่ยนสินค้าทางการเกษตรกัน จึงเรียกคะน้าจีนที่มีความคล้ายกับผักในกลุ่มเดียวกันว่า Chinese Kale เพื่อแยกแยะจากผักเคลแบบยุโรป นั่นเองคร้าบ
ผักเคล (Kale) กับคะน้าจีน: เทียบกันใน 3 จุด
ถ้าเริ่มจำชื่อสลับเหมือนเรา ลองเทียบ 3 จุดนี้ดูนะคร้าบ เรารวมชื่อ ลักษณะที่เล่า และเมนูที่นึกถึงไว้ด้วยกันแล้ว
| จุดที่ชวนสังเกต | ผักเคล | คะน้าจีน |
|---|---|---|
| 1. ชื่อที่เจอในเรื่อง | Kale หรือเคล | Chinese Kale และชื่อที่เรื่องนี้กล่าวถึงอีกสองชื่อ คือ Gai lan กับ Chinese broccoli |
| 2. ใบกับลำต้นที่พวกเราชวนมอง | ช่วงเปรียบเทียบเล่าถึงใบหยิก ผิวขรุขระ และรสเข้มข้นออกขมนิด ๆ | ช่วงเล่าคะน้าจีนชวนสังเกตความกรอบของใบและลำต้น |
| 3. เมนูที่นึกถึงระหว่างอ่าน | สมูทตี้ สลัด และเคลชิป เป็นตัวอย่างที่เราเล่าในช่วงการกินผักชนิดนี้ | ส่วนเราก็เผลอนึกถึงคะน้าหมูกรอบ จนแอบหยอกไว้ตอนจะเริ่มเล่าเรื่องฝั่งคะน้าจีนไงคร้าบ |
เจอชื่อคะน้าจีนหลายชื่อ ต้องนับเป็นผักหลายอย่างไหม?
ชื่อเรียกหลายชื่อไม่ได้แปลว่าเป็นผักคนละอย่างนะคร้าบ Chinese Kale คือฝั่งคะน้าจีนที่เราเล่า และยก Gai lan กับ Chinese broccoli เป็นชื่อเรียกอื่นของผักฝั่งเดียวกัน ส่วนเคลที่เล่ามาตั้งแต่ต้นคืออีกฝั่งที่เราชวนเอามาเทียบ
ผักเคล (Kale) ต้องมีใบหยิกเหมือนกันทุกแบบหรือเปล่า?
ถึงช่วงเปรียบเทียบเราจะใช้ใบหยิกเป็นภาพจำ แต่ระหว่างทางพวกเราก็เล่าถึงตัวอย่างหน้าตาอื่นด้วยนะ ไหนจะชื่อที่ไม่คุ้นอีกหลายชื่อ เราเลยจับชื่อผักใบเขียวกับรายละเอียดที่เรื่องนี้เล่ามาอ่านคู่กัน จะได้แยกชื่อเคลกับผักใกล้เคียง และไม่เผลอจำว่าทุกตัวอย่างต้องมีใบเหมือนกันหมด
| ชื่อหรือตัวอย่างในเรื่อง | รายละเอียดที่พวกเราเล่าไว้ |
|---|---|
| cavolo nero หรือ black cabbage | ตัวอย่างจากอิตาลีที่มีใบเรียวยาว สีเขียวเข้ม จึงเป็นจุดที่ชวนให้เราเห็นภาพใบอีกแบบนอกเหนือจากใบหยิก |
| Ragged Jack | ตัวอย่างที่ช่วงเล่าเรื่องเคลระบุถึงใบหยักลึก และสีเขียวเข้ม |
| Black Jack | ชื่อนี้ปรากฏคู่กับ Tiverton ใน Devon ในย่อหน้าเรื่องการอนุรักษ์และปลูกในชุมชนท้องถิ่น |
| เคลที่เรื่องนี้เรียกว่ารัสเซีย | พวกเราเล่าถึงใบหยัก และมีสีแดงหรือสีเขียว ไม่ได้ยกตัวอย่างเพียงใบสีเขียวอย่างเดียว |
| asparagus kale | ช่วงฝั่งสกอตแลนด์เล่าถึงการกินยอดดอกที่คล้ายหน่อไม้ฝรั่ง ชื่อนี้จึงพาไปมองส่วนที่กินด้วย ไม่ใช่เฉพาะภาพใบ |
| collards | ชื่อที่พวกเราเอ่ยในย่อหน้าฝั่งสหรัฐอเมริกา ควบคู่กับเรื่องอาหารพื้นเมืองทางภาคใต้ |
ตัวอย่างแต่ละชื่อมีจุดให้จำต่างกันเนอะ บางชื่อเล่าผ่านใบ บางชื่อพาไปถึงสถานที่ และบางชื่อพาไปถึงส่วนที่กิน พอจับชื่อกับจุดสังเกตคู่กัน เราก็ไม่ต้องเดาว่าทุกแบบจะมีหน้าตา รสชาติ หรือส่วนที่กินเหมือนกันหมดนะคร้าบ
ชื่อบางคำพาไปเห็นอาหารและครัว แทนที่จะเป็นชื่อเคลอีกแบบ
ในช่วงเรื่องเล่ารอบยุโรป เราไม่ได้เจอแต่ชื่อที่ใช้เรียกผักนะ แต่ยังมีชื่อเมนูและคำที่ใช้พูดถึงการกินแทรกอยู่ด้วย ลองแยกอีกกลุ่มนี้ออกมา เวลาอ่านจะได้ไม่เก็บทุกชื่อภาษาอื่นไปนับเป็นเคลคนละตัวอย่างเสียหมด
- Stamppot Boerenkool เป็นชื่อเมนูในเนเธอร์แลนด์ที่เรื่องนี้เล่าถึงการผสมผักเคลกับมันฝรั่งบด ตรงนี้เรากำลังอ่านชื่อจานอาหาร
- kail เป็นคำที่ย่อหน้าฝั่งสกอตแลนด์เล่าว่าใช้เป็นคำทั่วไปสำหรับมื้ออาหาร ไม่ใช่รายการชื่อสายพันธุ์ที่เพิ่มเข้ามาอีกหนึ่งชื่อ
- kail-pot เป็นหม้อสำหรับการปรุงอาหารที่ปรากฏคู่กันในเรื่อง ชื่อนี้จึงพาเราไปเห็นภาพการใช้ในครัว
Collards กับเคลรัสเซีย: ชื่อใกล้กันแล้วเป็นผักเดียวกันไหม?
ชื่อสามัญทำให้เรานึกภาพได้ไว แต่พอจะดูว่าเป็นพืชชนิดไหน ต้องแยกให้ละเอียดขึ้นอีกนิดนะคร้าบ ในคู่มือของมหาวิทยาลัยมินนิโซตา เคลกับ collards ที่อธิบายไว้เป็นผักใบในกลุ่ม Brassica oleracea var. acephala โดยแยกลักษณะใบของทั้งสองออกจากกัน ไม่ได้ใช้สองชื่อนี้แทนกันทุกกรณี
ส่วน Russian kale หรือ Siberian kale ในคู่มือเดียวกัน เขาแยกเป็น Brassica napus var. pabularia ซึ่งเป็นพืชอีกชนิดหนึ่งที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน เพราะฉะนั้น มีคำว่าเคลอยู่ในชื่อเหมือนกัน ก็ไม่ได้แปลว่าทุกตัวอย่างเป็นชนิดทางพฤกษศาสตร์เดียวกันเสมอไปเนอะ ลองอ่านชื่อเต็มควบคู่กับลักษณะที่เล่าไว้ จะช่วยให้เราไม่สลับชื่อผักกับชื่อกลุ่มหรือชนิดของพืชนะคร้าบ
ถ้าอ่านชื่อวิทยาศาสตร์แล้วเริ่มตาลายเหมือนเรา ลองจับคู่ชื่อที่คุ้นกับชื่อพืชในตารางนี้ดูนะคร้าบ
| ชื่อสามัญที่คู่มือยกมา | ชื่อพืชที่ใช้แยกในคู่มือ |
|---|---|
| Kale (เคล) และ Collards (คอลลาร์ด) | Brassica oleracea var. acephala |
| Russian kale และ Siberian kale | Brassica napus var. pabularia |
สำหรับเราแล้ว ผักเคล กับ คะน้าจีนเนี่ย มันก็แตกต่างกันอยู่พอสมควรนะ คือถ้าไม่บอกชื่อ เราเองก็ไม่ทราบว่ามันมาจากต้นตระกูลเดียวกัน 🤩
.
#InfoStory #Kale
#ผักเคล #ราชินีผัก #เคล
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ Where did Kale come from? จากเว็บ anappleaday
- บทความ All About Kale: The Evolution of This Popular Green จากเว็บ chelseagreen
- บทความ Fascinating facts: kale จากเว็บ RHS
- บทความ Who made that kale ? จากนิตยสาร New York Times
- บทความ The Odyssey of Gai Lan จากเว็บ visiontimes
