Fried food — คนเราเริ่มรู้จักการทอดกรอบมาตั้งแต่เมื่อไรกันนะ ?
ถึงแม้ช่วงนี้เราจะไม่ค่อยได้กินของทอดมาก (เพราะกินทีไร ไม่รู้ทำไมเป็นร้อนในทุกทีเลย 🥲 แต่อาจจะไม่เกี่ยวกัน) แต่พอไม่กินนานเกินไป ก็เกิดความรู้สึกว่าคิดถึงของทอด
ระหว่างที่กินไก่ KFC ที่อยู่หน้าคอนโด เราก็ฉุกคิด (แบบเนิร์ดๆ) ขึ้นมาว่า เออ ใครมันเป็นคนคิดอาหารที่อร่อยแต่ไม่ค่อยดีต่อสุขภาพแบบนี้เนี่ย แต่กินแล้วมันสุขใจชะมัด 🤣
งั้นวันนี้พวกเรา InfoStory ขอพาเพื่อน ๆ ไปส่องเรื่องราวของอาหารทอดกัน !

— — — — — — — — — — — — — — —
[ ประวัติศาสตร์ของทอด 🍤🍟🍳 ]
ถ้าถามว่าใครเป็นคนเริ่ม “การทอด” ครั้งแรกของโลก ?
เอ่อ… เราก็ไม่รู้เหมือนกันว่าใคร 🥲
แต่ว่ามีหลักฐานว่า ของทอดกำเนิดขึ้นครั้งแรกเมื่อประมาณ 2,500 ปีก่อน ซึ่งเขาก็ดูมาจากอายุของฟอสซิลของชาวอียิปต์โบราณได้ทอดเค้กที่ทำจาก “ถั่วไทเกอร์นัท” ในน้ำมันร้อน จนเกิดเป็นอาหารทอดรูปทรงสามเหลี่ยม และกลายเป็นหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของการทอดที่เราค้นพบ (เราเสิร์ชดูภาพก็ โอเค… ไม่คุ้นตา 555)
จากนั้นราว 1,600 ปีก่อนเนี่ย ก็มีหลักฐานพบว่าชาวกรีกได้คิดค้นกระทะทองแดงใบแรกของโลกสำหรับการทอดโดยเฉพาะ พร้อมใช้น้ำมันมะกอกเป็นตัวกลางในการทอด ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้วิธีการทอดแพร่กระจายออกไปอย่างกว้างขวาง (เราเคยไปดูซากเมืองที่ Pompeii ที่อิตาลี ก็พบซากและเรื่องราวของการทอดอาหารเหมือนกันนะ)
จนมาถึงในช่วงศตวรรษที่ 12 (ก็คือประมาณปี ค.ศ. 1100 เป็นต้นมา) วิธีการทอดอาหารก็เริ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้างมากขึ้น เราขอหยิบตัวอย่างเรื่องราวของเมนูของทอดที่เราชื่นชอบมาเป็น Timeline ข้างล่าง สั้น ๆ
ค.ศ. 1127-1279 - "ปาท่องโก๋"
หรือขนมอิ่วจาก้วย (油 炸 粿) ซึ่งถูกคิดค้นในสมัยราชวงศ์ซ่ง ที่เกิดมาจากความแค้นของประชาชนที่มีต่อความไม่เป็นธรรมที่เกิดขึ้นกับ นายพล เยว่เฟย (วีรบุรุษของพวกเขาในสมัยนั้น) พวกเขาเลยระบายความโกรธออกมาในรูปแบบขนม นำแป้งโดว์ตัดเป็นท่อนประกบติดกัน แล้วนำไปทอดในน้ำร้อน ๆ ในกระทะซะเลย !
ค.ศ. 1520 - ชาวโปรตุเกสได้ชิมปาท่องโก๋ของจีน แล้วนำมาดัดแปลงเป็น "ชูโรส (Churros)"
ในสมัยนี้เนี่ย ต้องบอกว่าโปรตุเกสได้ขยายอาณานิคมไปตามท้องทะเล พวกโปรตุเกสได้เข้ามาเยือนที่ประเทศจีน ที่มณฑลกวางตุ้ง แล้วเจอขนมอิ่วจาก้วย พวกเขาก็ไม่ได้รู้ประวัติของขนมชิ้นนี้มากเท่าไหร่ รู้เพียงแค่ว่า เอ้อ มันก็อร่อยดีนี่ ! พอกลับถึงบ้านตัวเอง ก็เลยพยายามทำเลียนแบบ แต่เปลี่ยนแป้งเป็นสูตร “pâte à choux” (แป้งโดว์ลวกน้ำ) แล้วนำไปทอด โรยน้ำตาล ซึ่งเจ้าขนมนี้ก็ฮิตมากในหมู่ชาวสเปน-โปรตุเกส แต่สุดท้ายก็เป็นที่รู้จักกันในชื่อ “ปาท่องโก๋สเปน” หรือ ชูโรส นั่นเอง
ค.ศ. 1543 - ชาวญี่ปุ่นดัดแปลงเมนู "Tempura" จากวิธีการทอดของชาวโปรตุเกส
อันนี้ก็แอบตกใจอยู่ เพราะไม่นึกว่าการทอดแบบ Tempura มันจะ inspired by portuguese นะสิ มิชชันนารีโปรตุเกสขึ้นฝั่งเกาะคิวชู เนื่องจากบาทหลวงท่านนี้กำลังถือศีลอดไม่กินเนื้อแดง เขาจึงได้นำผัก ถั่วเขียว และปลามาชุบแป้ง แล้วนำไปทอดในกระทะร้อน จนต่อมาชาวญี่ปุ่นก็ได้นำวิธีการทอดของบาทหลวงท่านนี้ มาดัดแปลงจนกลายเป็นการทอดแบบ Tempura สุดมีเอกลักษณ์ของชาวญี่ปุ่น
ค.ศ. 1680 - ทหารอเมริกันพบเมนู "French Fries" ที่เมือง Namur ประเทศเบลเยียม
ทีนี้เราข้ามไปอีกฝั่งนึงของยุโรป นั่นคือที่เมือง Namur ประเทศเบลเยียม สถานที่ต้นกำเนิดของเมนู "French Fries" นั่นเอง ! แต่สาเหตุที่มีชื่อว่า “French” fries ก็เพราะว่าในขณะนั้นทหารชาวอเมริกันที่มาทำสงครามได้ลองลิ้มรสมันฝรั่งแท่งทอดจากทหารเบลเยียมซึ่ง “พูดภาษาฝรั่งเศส” เป็นหลัก (เดาว่าน่าจะเป็นชาวเบลเยียมตอนใต้) ทหารอเมริกันก็ดันนึกว่านี่เป็นมันฝรั่งทอดของชาวฝรั่งเศส จึงเรียกไปว่า French fries แล้วก็ดันเรียกติดปากกลับบ้านกันไป 😅
ค.ศ. 1747 - ผู้อพยพชาวสก็อตแลนด์นำสูตรไก่ทอดอังกฤษ ไปยังอเมริกา (ต้นกำเนิดสูตร KFC !)
จะว่าไปแล้ว อีกหนึ่งเมนูที่เรามักจะมีภาพจำก็คือไก่ทอด KFC ที่นึกถึงไก่ทอดสไตล์อเมริกันในทันที
แต่จริง ๆ อาจเรียกได้ว่าดั้งเดิมเป็นสูตรไก่ทอดที่มาจากแดนผู้ดีอย่างอังกฤษ-สก็อตแลนด์มากกว่า เพราะแรกเริ่มคือผู้อพยพชาวสก็อตนำเมนูไก่ชุบแป้งทอดมาลองทำที่อเมริกา เพิ่มเติมด้วยการปรุงและหมักเนื้อไก่จนนุ่มแบบชาวแอฟริกา ไป ๆ มา ๆ เลยเกิดเป็นเมนูไก่ทอดฉบับผู้พันแซนเดอร์ที่เป็นภาพจำของเราไปแทน
— — — — — — — — — — — — — —
[ ชวนส่อง “วิธีการทอด” ยอดนิยม ! ]
1. Deep-Fry
ใช้น้ำมันเยอะ (เรียกว่าน้ำมันท่วมจะดีกว่า 😂) โดยใช้การจุ่มอาหารทอดลงในน้ำมันเดือด (160-190 °C) กรอบเร็ว สีเหลืองสวย เนื้อข้างในยังนุ่ม ที่เนื้อข้างในเขายังนุ่มก็เพราะว่ากระบวนการทอดแบบนี้ มันมีการถ่ายเทมวลร่วมด้วย ก็คือ น้ำภายในอาหารจะระเหยออกสู่ภายนอก ในขณะที่น้ำมันบางส่วนซึมเข้าสู่อาหาร ส่งผลให้อาหารทอดมีความชุ่มฉ่ำภายในและผิวแห้งกรอบภายนอก นั่นเองคร้าบ
2. Pan-Fry
อันนี้เราก็จะคุ้นเคยกันในพวกเมนูสเต๊กปลาแพนฟรายกันเนอะ
เราไปหาคำนิยามในภาษาอังกฤษมา ก็พบคำที่น่าสนใจ (แต่แปลแล้วก็ฟังไม่ค่อยรื่นหูเท่าไหร่) ก็คือ “การทอดในกระทะน้ำมันตื้น” เจ้าความตื้นของน้ำมันนี่ละหมายถึงการทอดโดยใช้น้ำมันน้อย-ปานกลาง ทำให้ด้านที่สัมผัสกระทะ ผิวจะกรอบกว่าส่วนอื่น ๆ ถึงแม้จะใช้น้ำมันอุณหภูมิไม่ต่างกัน แต่โดยภาพรวมมันก็จะต่างกับ Deep fry เลยละ
3. Sauté
วิธีการนี้ เอาจริง ๆ นะ เราก็แอบกังวลเบา ๆ เหมือนกัน ว่าจะใส่มันอยู่ในหมวดนี้ดีไหมน้า… 🙏
เพราะส่วนใหญ่เราก็จะนึกถึงการผัดเสียมากกว่าเนอะ เช่นพวกเมนู เห็ดผัดเนย (Sautéed mushrooms) ที่เราคุ้นเคยกัน
แต่จริง ๆ แล้วหากว่ากันตามหลักการ พวกเราเข้าใจว่า “Sauté (ซอเต)” มันคือหนึ่งในวิธีการทอด(หรือผัด)อาหารชิ้นเล็กแบบรวดเร็ว โดยใช้น้ำมันน้อย ด้วยความที่ว่ามันต้องเขย่ากระทะตลอด จึงไม่ทำให้กรอบมากเท่า 2 วิธีบน ตัวอาหารจะมีผิวเกรียมเล็กน้อยแต่ทั่วถึง
* Sauté เป็นเทคนิคการทำอาหารที่มาจากภาษาฝรั่งเศส sauter แปลว่า “กระโดด” ก็เป็นที่มาของการเขย่ากระทะให้อาหารกระโดดดึบ ๆ นั่นเอง
.
[ วิทยาศาสตร์แห่งความกรุบกรอบ (ฉบับสั้น ๆ สไตล์มือใหม่) ]
💡ความกรอบ เกิดเมื่อผิวของอาหารที่ถูกทอด → สูญเสียน้ำเร็ว ความชื้นหาย → โปรตีน/แป้งแข็งตัว + สร้างโพรงอากาศจิ๋วข้างใน
💡กรอบจนดังเป๊าะ ! ก็เกิดมาจากผนังโพรงอากาศบาง ๆ แตก และแห้งมาก → เป็นสัญญาณให้สมองตีความว่า “กรอบ”
(จากประสบการณ์ของคนวัย 35+ ถ้ามันกรอบมากก็มีเสียง เป๊าะ ! เพิ่มมาอีกเสียงเหมือนกัน แต่มาจากฟันของเราเอง อาจฟันแตกได้ เคยเห็นมาหลายเคสแล้ว ต้องรักษารากฟันกันเลยนะเพื่อน ๆ ระวังไว้ด้วย 😂 ความกรอบมันก็ฟิน แต่ก็…ช่างเจ็บปวด 🤥)
💡สีของทอดที่มีสีเหลืองอร่ามน่ากิน เพราะปฏิกิริยา Maillard เมื่อความร้อน > 140 °C ระหว่างกรดอะมิโนกับน้ำตาลที่ผิวอาหาร(ที่มีโปรตีนนะ) ทำให้ผิวอาหารมีสีน้ำตาลทองและเกิดกลิ่นหอมกรุ่นซับซ้อนของการทอด นั่นเอง
💡 การทอดแบบ Deep-fry → กรอบมากสุด เพราะสัมผัสน้ำมันเยอะที่สุด (ท่วมเลย)
แต่ Pan-fry จะสัมผัสน้ำมันน้อยกว่า จึงกรอบเฉพาะจุด หรือแค่พอเกรียม ๆ ตึง ๆ หอม ๆ แบบ Sauté
(🤩 ไว้เดี๋ยวในโพสต่อ ๆ ไปเราจะมาศึกษาเรื่อง Maillard reaction กับ Caramelization ความเหมือนที่แตกต่างให้อ่านกันน้า)
— — — — — — — — — — — — — —
[ แล้วทำไม “หม้อทอดไร้น้ำมัน” ถึงไม่จัดว่าเป็นของทอดละ ? 🤔 ]
โอเค ขอเปิดด้วยการตอบคำถามก่อน
ที่ไม่นับว่าเป็นของทอด ก็เพราะไม่มีขั้นตอนจุ่มอาหารลงในไขมันร้อน แต่มีลักษณะคล้ายเตาอบลมร้อน นั่นเอง
🧐 ทำไมถึงกรอบทั้งที่ไม่ใช้น้ำมัน ? (คำถามที่คิดว่าทุกคนคงสงสัยเหมือนกับเรา 😂)
ในหม้อทอดไร้น้ำมัน ขดลวดทำความร้อนจะสร้างอุณหภูมิสูง (ประมาณ 150 – 200 °C) จากนั้นพัดลมจะเป่าหมุนเวียนลมร้อนไปรอบ ๆ อาหารอย่างรวดเร็วจากทุกทิศทาง (rapid air technology)
มันจึงมีการชิงดึงไอน้ำออกจากผิวอย่างต่อเนื่อง ผิวหน้าค่อย ๆ แห้ง แข็ง และเริ่มมีสีน้ำตาล (Maillard reaction) จนได้สัมผัส “กรอบ” คล้ายการทอด แต่กระบวนการถ่ายเทความร้อนหลักคือ การพาความร้อนของอากาศ มันจะแตกต่างจากการทอดจริงที่พึ่งการพาความร้อนในน้ำมันนั่นเองคร้าบ
เราจำได้ว่า เราเคยเอาไก่ทอดไปทอดในหม้อทอดไร้น้ำมัน แต่มันออกมากรอบแบบไม่ค่อยสะใจเท่าไหร่ ไปดูมาหลาย ๆ สูตรในยูทูป เขาก็มักจะแนะนำให้ใส่น้ำมันลงคลุกเคล้าอาหารเล็กน้อย หรือฉีดสเปรย์น้ำมันบาง ๆ บนผิวอาหารก่อนนำเข้าเครื่อง ก็แอบอร่อยกว่านิดนึง แต่ทอดในน้ำมันในกระทะก็กรอบที่สุด 😋 (แต่ชอบเป็นร้อนในงะ แง 😖)
.
#InfoStory #ของทอด
#FriedFood #อาหารทอด
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ The Origin Of Deep Fried Food Traces Back To Ancient Egypt จากเว็บ tastingtable
- บทความ The Fascinating History of Fried Foods จากเว็บ equippers
- บทความ The Origin Of Deep Fried Food Traces Back To Ancient Egypt จากเว็บ
- บทความ การประกอบอาหารด้วยวิธีการทอด จากเพจ Simply Food Thailand : ศาสตร์และศิลป์ของอาหาร
- บทความ sauté หรือ Saute จากเพจ Eat much better
