วันนี้มาในรูปแบบของเรื่องสั้นให้เพื่อน ๆ อ่านกันเพลิน ๆ
Onigiri triangle shape: ทำไมมักเป็นทรงสามเหลี่ยม?
เคยสงสัยไหมว่า ทำไมข้าวปั้นญี่ปุ่นส่วนใหญ่ที่เราเห็นถึงนิยมปั้นเป็นทรงสามเหลี่ยม ? (คือพอดีเห็นโอนิกิริในเซเว่นตรงหน้า เลยนึกสงสัยขึ้นมา แห่ะๆ)
เรื่องราวนี้คงย้อนกลับไปสมัยญี่ปุ่นโบราณในยุคเฮอัน (ค.ศ.794-1185) ข้าวปั้นถูกใช้เป็นอาหารที่สะดวกในการพกพาเวลานักรบออกศึก หรือเดินทางไกล ในยุคนั้น คนญี่ปุ่นค้นพบว่า การปั้นข้าวเป็นทรงสามเหลี่ยมทำให้ข้าวจับได้ง่าย กระชับมือ และที่สำคัญคือวางตั้งไว้ได้อย่างมั่นคง จึงสะดวกสุดๆ ในการนำติดตัวเดินทาง
นอกจากนี้ทรงสามเหลี่ยมของข้าวปั้นยังสื่อความหมายเชิงวัฒนธรรมของชาวญี่ปุ่น โดยชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าเป็นรูปทรงของ "ภูเขา" เพราะภูเขาคือธรรมชาติที่เชื่อมถึงเทพเจ้าจากแดนมนุษย์ได้ใกล้ที่สุด และเทพเจ้าสามารถประทานพรให้เราได้ผ่านภูเขา (อีกอย่าง คำว่าภูเขา หรือ ยามะ (山) ตัวเขียนคันจิในภาษาญี่ปุ่น ก็เป็นทรงเดียวกันด้วยนะ)
ตอบแบบสั้น ๆ ตรงประเด็น จบไปเรียบร้อย 🥰

— — — — — — — — — — — — — —
อันนี้เผื่ออยากอ่านกันต่อจากข้างบน เผื่อเพื่อน ๆ บางคนยังไม่จุใจกับความยาว 🤣
อันที่จริงแล้ว เราไปค้นอ่านมาเพิ่มเติมเนี่ย ในสมัยก่อนยุคซามูไรจริงๆ เขาไม่ได้กำหนดหรอกว่าต้องเป็นทรงสามเหลี่ยม ทรงกลม ทรงรี ทรงกระบอก
ข้าวปั้นในยุคโบราณ ในบันทึกที่เป็นหลักฐานเก่าแก่ที่สุดเกี่ยวกับข้าวปั้น ย้อนกลับไปได้ถึงสมัยเฮอัง (ค.ศ. 794 – 1185) หรือบางตำราว่ามีการพบหลักฐานร่องรอยตั้งแต่สมัยนารา (ค.ศ. 710 – 794) ว่ามีการนำข้าวปั้นทรงกลม หรือรี ใส่ใบไผ่ห่อเป็นเสบียงเวลาออกเดินทางหรือล่าสัตว์ เอาง่าย ๆ คือ ก็ให้มันพกกินสะดวกนั่นละนะ
ต่อมาจึงค่อย ๆ นิยมขึ้น แล้วพอถึงยุคเอโดะ (ค.ศ. 1603 – 1868) บันทึกอาหารหลายเล่มเริ่มบรรยายข้าวปั้นหลากทรง และมีการใช้สาหร่าย (โนริ) ในการห่อเพิ่มเข้ามา ซึ่งทั้งช่วยเรื่องรสชาติและป้องกันข้าวติดมือไปด้วย
แล้วก็ “ทรงสามเหลี่ยม” แบบนี้เนี่ย ที่เราไปหาเพิ่มมา ก็มีเหตุมีผลเพิ่มเติมนะ
(🤓 มีแอบไปอ่านใน reddit ด้วยนะ เราว่าบางทีคนญี่ปุ่นในนั้นก็ดูตอบแบบตั้งใจดี ไม่ได้เกรียนซะอย่างเดียว)
- การปั้นให้มีมุมจับง่าย
รูปทรงสามเหลี่ยมช่วยให้จับถนัดมือ มี ‘มุม’ ให้ถือ ในขณะที่ทรงกลมหรือรีอาจลื่นได้ง่ายกว่าเวลาหยิบ
- การใส่ไส้กลางได้สบาย ๆ (แถมเป้ะ !)
ถ้าเคยปั้นเองจะสังเกตได้ว่าการปั้นทรงสามเหลี่ยมสามารถสอดไส้ให้อยู่ตรงกลางได้ง่าย จัดวางไส้ได้แน่น โดยเฉพาะไส้ที่มีลักษณะค่อนข้างเปียกอย่างปลาทูย่างผสมมายองเนส ทรงสามเหลี่ยมจึงกลายเป็นวิธีจัดไส้ที่สะดวกพอสมควร (อันนี้ต้องถามท่านที่ทำทานบ่อย ๆ ว่าจริงใช่มั้ยนะ 🧐)
.
เราไปหาเพิ่ม เขามีอีกชื่อเรียกว่า “Omusubi Rice Ball” (おむすび) ซึ่งเป็นชื่อเรียกอีกแบบของข้าวปั้น แปลตรงตัวได้ว่า “การผูก หรือมัดสิ่งต่าง ๆ ให้รวมกัน” อาจมีการอธิบายต่อยอดว่าทรงสามเหลี่ยม (山形) สามารถสื่อถึงการผูกโยงกันของสามสิ่ง (เช่น สวรรค์-ผืนดิน-มนุษย์) หรือเป็นสัญลักษณ์เชิงศาสนาชินโตที่เชื่อในสามภพ
Onigiri กับ Omusubi เรียกต่างกันไหม?
แต่แล้วเราก็แอบสงสัยเพิ่มว่า เอ้า แล้วมันจะเรียกว่า “Omusubi” หรือ “Onigiri” ทำไมให้มันหลายชื่อ ?
Onigiri (おにぎり) มาจากคำกริยาญี่ปุ่นว่า Nigiru (握る) ที่แปลว่า "บีบหรือปั้น" เน้นไปที่การกระทำในการปั้นข้าว จึงนิยมใช้เรียกกันในวงกว้างทั่วประเทศญี่ปุ่น โดยเฉพาะทางภูมิภาคตะวันออกและโตเกียว คนญี่ปุ่นทั่วไปในเมืองใหญ่จึงคุ้นเคยกับคำว่า "Onigiri" มากกว่า
Omusubi (おむすび) มาจากคำกริยาว่า Musubu (結ぶ) ที่แปลว่า "ผูกหรือเชื่อมโยง" คำนี้เน้นไปที่ความหมายเชิงวัฒนธรรมและจิตวิญญาณมากกว่า และมีการใช้อย่างแพร่หลายทางตะวันตกของญี่ปุ่น (เช่น โอซาก้า, เกียวโต, ฮิโรชิม่า) เราเข้าใจว่าเขานิยมใช้ในหมู่คนญี่ปุ่นที่ให้ความสำคัญกับพิธีกรรมดั้งเดิมมากกว่านะ
(ปล. หาก Onigiri กับ Omusubi อันนี้เราเข้าใจไม่ถูกต้อง ต้องรบกวนชี้แนะด้วยนะคร้าบ)
แต่เราเข้าใจว่าที่เขานิยมเรียกกันว่า "Onigiri" ในชีวิตประจำวัน เพราะเรียกง่าย จำง่าย แล้วก็ติดตลาดไปแล้วนั่นเอง
(เพราะเอาจริง เราเองก็ไม่คุ้นคำว่า Omusubi เท่าไร คุ้นแต่ Spam Musubi ของโอกินาว่า เพราะกินบ่อย แต่ไปกินมาหลายร้านก็ทำเป็นทรงสี่เหลี่ยม)
.
สุดท้ายนี้ แอบบ่นถึงความไร้สาระของตัวเองนิดนึง เอาจริง ๆ ทำไมเรารู้สึกว่าเราเป็นคนเดียวที่แกะพลาสติกออกจากโอนิกิริตามร้านสะดวกซื้อ ยากจัง 555 🥲
ทั้ง ๆ ที่เขาก็เขียนไกด์ให้เราอยู่แล้วเนอะ แต่แกะที่ไร อ้าว ! สาหร่ายหลุดออกมาด้วยเฉย ไม่สมประกอบด้วยตัวเอง (อย่าเพิ่งด่าแอดเลยนะ 😂 ได้โปรดเอ็นดูเราแทน อิอิ)
.
เก็บ 2 คำถามไว้ก่อนหยิบข้าวปั้นครั้งหน้า
เรื่องรูปทรงสามเหลี่ยมของข้าวปั้นญี่ปุ่น (Onigiri triangle shape) กับชื่อ Onigiri และ Omusubi เป็นสองคำถามในโพสนี้นะ เลือกย้อนอ่านตามตารางได้เลยคร้าบ
| คำถามที่เริ่มสงสัย | ย้อนอ่านตรงไหนของเรื่อง |
|---|---|
| ทำไมมักปั้นเป็นทรงสามเหลี่ยม? | หัวข้อแรกพาไปอ่านเรื่องการปั้น การพกพา และเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมที่พวกเราหยิบมาชวนคุย |
| Onigiri กับ Omusubi เรียกต่างกันอย่างไร? | หัวข้อถัดมาคุยเรื่องชื่อเรียกสองชื่อ พร้อมข้อไม่แน่ใจและคำขอชี้แนะของพวกเราที่เขียนกำกับไว้ |
ส่วนเรื่องแกะห่อสาหร่ายที่พวกเราบ่นไว้ ก็ยังอยู่ท้ายโพสเหมือนเดิมนะคร้าบ แห่ะ ๆ
#InfoStory #Onigiri #ข้าวปั้นญี่ปุ่น
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- บทความ รู้หรือไม่ ทำไมข้าวปั้นญี่ปุ่น ต้องเป็น ทรงสามเหลี่ยม ? จากคุณ Beamsensei
- บทความ Ever wondered why onigiri are triangular? เขียนโดย Joyce Lam จาก Time Out
- บทความ Why are Triangle-Shaped Onigiri Common? จากเว็บ maidoardmore
