ในโพสที่แล้วพวกเรา InfoStory พาเพื่อน ๆ ไปรู้จักกับกายวิภาคของเมล็ดกาแฟเบา ๆ กันไปแล้ว
แต่อีกสิ่งนึงที่เรามักจะสังเกตได้ต่างร้านกาแฟหรือเมนูกาแฟ ที่เค้าจะมีเขียนว่า เมล็ดกาแฟอาราบิก้า 100% หรืออย่างกาแฟกระป๋องเราก็จะคุ้นเคยกับกาแฟโรบัสต้า
ว่าแต่ Arabica vs Robusta หรือเจ้ากาแฟ 2 สายพันธุ์หลัก ๆ นี้ มันแตกต่างกันยังไงละ ?
ถ้างั้นในโพสนี้ พวกเราขอพาเพื่อน ๆ มารับชมกันเลยดีกว่า !

หมายเหตุภาพ: ข้อมูลแหล่งปลูกและคาเฟอีนในภาพเป็นภาพรวม ไม่ใช่เกณฑ์ตายตัวของกาแฟทุกเมล็ด เปอร์เซ็นต์คาเฟอีนไม่ได้ระบุฐานการวัด จึงไม่ควรใช้คำนวณปริมาณต่อแก้ว ส่วนแหล่งกำเนิดกับลำดับที่มนุษย์รู้จักกาแฟเป็นคนละเรื่องกันนะคร้าบ
— — — — — — — — — — — — — —
จากภาพอินโฟกราฟิก เพื่อน ๆ ก็จะคงพอจะเห็นความแตกต่างคร่าว ๆ กันไปแล้ว
จะเห็นได้ว่าความแตกต่างที่สำคัญนอกจากสายพันธุ์ของต้นกาแฟแล้ว ก็จะเป็นในเรื่องของความสูงของการปลูกต้นกาแฟเนอะ เลยทำให้แหล่งปลูกที่มีความโดดเด่นของเมล็ดกาแฟ 2 สายพันธุ์เลยจะค่อนข้างแตกต่างกันแบบกว้าง ๆ ไปเลย
🤔 เอ้ะ ! ว่าแต่… ทำไมระดับความสูงของพื้นที่เพาะปลูกมันถึงมีบทบาทสำคัญละ ?
เท่าที่พวกเราเข้าใจในแบบมือใหม่คือ กาแฟที่ปลูกในพื้นที่สูงอย่างอาราบิก้า มักสัมพันธ์กับรสสัมผัสออกเปรี้ยวและกลิ่นที่หลากหลาย แต่ไม่ได้หมายความว่าความสูงเกิน 900 เมตร จะทำให้กาแฟทุกตัวมีรสแบบเดียวกันนะคร้าบ
แต่ปริมาณคาเฟอีนในเมล็ดอาราบิก้าโดยทั่วไปจะต่ำกว่าโรบัสต้า ตามคำอธิบายของ Kew โดยไม่ได้หมายความว่าต่างกันคงที่ 60% ทุกเมล็ดหรือทุกแก้วนะคร้าบ
(เราเข้าใจว่าปัจจัยอื่น ๆ ที่สำคัญไม่แพ้กันต่อรสสัมผัสและกลิ่นของกาแฟ ก็จะเป็นเรื่องของสภาพดิน สภาพอากาศของแหล่งที่ปลูก ซึ่งมันก็จะสอดคล้องกันคือ พื้นที่ที่สูงกว่าจะมีอุณหภูมิที่ต่ำกว่านั่นเอง)
.
💡🤓 สั้น ๆ กันสักนิดเกี่ยวกับเรื่องราวของเมล็ดกาแฟ
เรื่องราวการดื่มกาแฟในเยเมนมีเรื่องเล่าถึงการใช้ในชุมชนมุสลิมสายซูฟีช่วงต้นศตวรรษที่ 15 ตามคำอธิบายของ เว็บไซต์โบราณคดีของกระทรวงวัฒนธรรมฝรั่งเศส 🇾🇪
พวกเค้าใช้กาแฟเพื่อช่วยให้ตื่นระหว่างการปฏิบัติศาสนกิจยามค่ำคืน เรื่องนี้จึงเป็นเรื่องการใช้กาแฟเป็นเครื่องดื่ม ไม่ได้ยืนยันว่ามนุษย์เพิ่งรู้จักกินเมล็ดกาแฟเป็นครั้งแรกในเวลานั้น หรือมีผู้คิดค้นเพียงคนเดียวนะคร้าบ
ก่อนที่กลุ่มพ่อค้าชาวอาหรับจะนำเจ้าเมล็ดกาแฟไปเผยแพร่ต่อในช่วงศตวรรษที่ 17 ให้กับชาวยุโรป และเริ่มมีการให้ความสนใจในสายพันธุ์และแหล่งกำเนิดของต้นกาแฟ
.
☕⛰ เมล็ดกาแฟอาราบิก้า (Coffea arabica) อย่างที่เพื่อน ๆ พอจะเห็นภาพกันว่าปลูกยากกว่า มีความหลากหลายเยอะม๊ากกก
และถึงแม้ว่าจะดูมีราคาที่ขยับสูงขึ้นมาหน่อย แต่เพื่อน ๆ อาจจะต้องแปลกใจกันสักเล็กน้อย เพราะว่าเมล็ดกาแฟสายพันธุ์อาราบิก้าเนี่ย เป็นกาแฟหลักของโลก (หน้าแนะนำพืชของ Kew ระบุว่าคิดเป็นราว 65% ของผลผลิตกาแฟโลกนะคร้าบ)
☕💐 ในขณะที่โรบัสต้า (เค้ามีชื่อว่า Coffea canephora นะ) ปลูกได้ไม่ยากเย็นเท่าอาราบิก้า ตัวต้นทนทานต่อโรคมากกว่า และตัวผลของเค้าก็จะให้ผลผลิตที่ค่อนข้างเยอะ
กาแฟชนิดนี้ก็จะมีจุดโดดเด่นสำคัญคือ ความบอดี้แน่นและรสสัมผัสเข้มข้น นิยมนำไปทำเป็นกาแฟพร้อมชง (instant coffee) และพร้อมดื่มบรรจุกระป๋อง บรรจุขวด ดื่มสะดวกรวดเร็ว
สำหรับสายอัดคาเฟอีนเพื่อปั่นงาน เราคิดว่ากาแฟกระป๋องแบบโรบัสต้า ก็เป็นตัวเลือกที่ดีนะ (แถมราคาไม่แรงด้วย)
.
🤓 Arabica vs Robusta: ว่าแต่… ใครเกิดมาก่อนกัน ?! (เหมือนถามไก่กับไข่ อะไรเกิดก่อนกัน…แห่ะ ๆ)
👨💻 จากคำถามที่พวกเรานึกถึงตอนอ่านหนังสือ The Little Coffee Know-It-All ตรงนี้ต้องแยกการกำเนิดตามธรรมชาติ ออกจากการที่มนุษย์รู้จักหรือบันทึกชื่อกาแฟกันก่อนนะคร้าบ
ในแง่กำเนิดตามธรรมชาติ Kew อธิบายว่าอาราบิก้าเป็นลูกผสม ระหว่าง Coffea canephora หรือโรบัสต้า กับ Coffea eugenioides จึงไม่ใช่การพัฒนามาจากโรบัสต้าเพียงชนิดเดียว
🕵 ส่วนการพบชื่อกาแฟในบันทึกของมนุษย์ เป็นอีกเรื่องหนึ่ง จึงไม่ควรนำมาเทียบเป็นลำดับเดียวกับการกำเนิดของพืชในธรรมชาตินะคร้าบ
พอแยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน ก็เข้าใจง่ายขึ้นอีกนิดเนอะ…(อารมณ์ว่า รู้แล้วก็อาจจะไม่ได้ช่วยอะไรในชีวิตสักเท่าไรเนอะ 555🥲)
.
มองผ่าน ๆ เราอาจจะเข้าใจว่าเจ้ากาแฟเนี่ยมีแค่ 2 สายพันธุ์ แต่ในความจริงแล้ว เพื่อน ๆ ทราบไหมว่า หน้าแนะนำพืชของ Kew ระบุกาแฟในสกุล Coffea ไว้ถึง 124 ชนิดเลยนะ 🤩🤩 !
อย่างเช่น สายพันธุ์เอ็กซ์เซลซ่า (Excelsa) ที่มีต้นกำเนิดจากทวีปแอฟริกา มีลักษณะคล้ายกับโรบัสต้า
และ สายพันธุ์ลิเบอริก้า (Liberica) ที่อาจจะไม่ค่อยคุ้นหูเท่าไร มีต้นกำเนิดจากประเทศไลบีเรียและไอวอรีโคสต์ แต่เราคุ้น ๆ ว่าที่มาเลเซียเหมือนจะหากินได้เยอะแยะเลยละ
.
#เมล็ดกาแฟ #อาราบิก้า #โรบัสต้า
#Coffee #coffeebean #Arabica #Robusta
#InfoStory
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
หนังสือ The Little Coffee Know-It-All เขียนโดย Shawn Steiman
หนังสือ ประวัติศาสตร์โลกใน 6 แก้ว เขียนโดย Tom Standage
https://beanshere.com/posts/arabica-vs-robusta/
https://piogastrobistro.com/prati.../arabica-versus-robusta/
https://www.purekopiluwak.com/difference-between-arabica.../

