เชื่อว่าเวลาที่เพื่อน ๆ หลายคนรับประทานอาหารเสร็จ ก็จะทำการรวบช้อนส้อมให้หันไปในทางเดียวกัน เพื่อเป็นสัญลักษณ์ที่บอกว่า ฉันทานอิ่มแล้วจ้า ! 🥳🍴 วันนี้พวกเราชวนคุยเรื่อง Cutlery etiquette กันนะ
แต่สำหรับเพื่อน ๆ ที่ไปทานอาหารที่เป็นคอร์ส 🍽 อารมณ์แบบมีจานเริ่ม จานหลักและของหวาน ส่วนใหญ่ก็จะเป็นร้านอาหารหรูหรือพวกร้านอาหารฝรั่งเนอะ หรือจริง ๆ อาหารญี่ปุ่นก็มีแต่เขาอาจจะไม่ได้มีธรรมเนียมบนโต๊ะอาหารเหมือนชาวตะวันตก
ก็คงจะต้องพอคุ้นเคยกับการวางช้อนส้อม/มีดหลังทานอาหารเสร็จ 1 จาน
เพราะว่าเวลาทานเสร็จใน 1 จาน ก็จะมีการวางรูปแบบของช้อนและส้อมที่จะสื่อให้พนักงานได้ทราบว่า “โอเค ! พวกเราพร้อมที่จะทานจานต่อไปกันแล้วจ้าา !!”
รูปแบบนี้เขาก็มีชื่อเรียกเหมือนกันนะ เรียกว่า “Cutlery etiquette” 🍴🍽
อันที่จริงแล้ว “Cutlery etiquette” ก็เกี่ยวกับมารยาทการรับประทานอาหารด้านการใช้อุปกรณ์ หรือ พวกเราเองเข้าใจว่ามันเป็นหนึ่งในสับเซตของ Dining etiquette ที่เป็นหัวข้อใหญ่เลย (ซึ่งเจ้า Dining etiquette ที่ว่านี้ก็จะรวมพวกลำดับการจัดวางอุปกรณ์ทานอาหาร วิธีการกินต่าง ๆ ที่อาจจะดูมีระเบียบพอสมควร 😵💫…)
แต่สำหรับในภาพอินโฟกราฟิกที่พวกเรา InfoStory หยิบมานี้จะเป็นตัวที่เจาะจงไปที่เรื่องของ Cutlery etiquette 🍽
ว่าแต่ วางช้อนส้อมมีด วางบนจานแบบไหน สื่อความหมายว่าอย่างไรนะ ? ไปดูกันเลย ! 🤓👇
(แถมเรื่องของ Chopstick taboos หรือ Chopstick etiquette เพราะว่าเรื่องของตะเกียบไม่ได้มีกฎระเบียบมากขนาดนั้น จะมีแต่ข้อควรระวังเฉย ๆ คร้าบ 🥢⚠)

หมายเหตุภาพ: รูปแบบการวางอุปกรณ์ในภาพเป็นตัวอย่างที่พวกเราหยิบมาเล่า ไม่ใช่รหัสสากลที่ควรคาดว่าทุกร้านจะตีความตรงกันนะคร้าบ โดยเฉพาะท่าที่ใช้บอกว่าอร่อยหรือไม่ชอบอาหาร หากอยากสื่อความหมายนี้กับพนักงาน บอกกันตรง ๆ อย่างสุภาพก็ได้เนอะ
— — — — — — — — — —
Cutlery etiquette: ใครเป็นคนคิดมารยาทบนโต๊ะอาหารแบบนี้ขึ้นมากันนะ ? 🤔
มารยาทบนโต๊ะอาหาร พวกเราขอเรียกโดยรวมทั้งเรื่องของ Cutlery etiquette และ Dining etiquette หรือง่าย ๆ ว่าตั้งแต่ลำดับการทานอาหาร การจัดวางและใช้ผ้าเช็ดปาก ไปจนถึงวิธีการจับอุปกรณ์ทานอาหาร
เรื่องเล่าที่พวกเราหยิบมาครั้งนี้ จะชวนย้อนดูมารยาทการทานอาหารในยุโรป โดยเฉพาะประเทศอิตาลี ในช่วงยุคสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาหรือยุคเรอแนซ็องส์ (Renaissance) ช่วงศตวรรษที่ 15 และ 16 🏛 🇮🇹
ยุคสมัยเรอแนซ็องส์ (Renaissance) พูดง่าย ๆ ในมุมของเราคือเป็นยุคที่เป็นการเปลี่ยนแปลงจากสมัยกลางสู่สมัยใหม่ ที่มีจุดศูนย์กลางจากทวีปยุโรป (อิตาลี) ที่สามารถขยายตัวในเรื่องของการค้าขายได้รวดเร็ว
ไม่ใช่แค่เรื่องการค้านะ แต่เรื่องของศิลปวัฒนธรรมเอง (ศาสนาด้วย) ก็แพร่ขยายออกไปยังแผ่นดินอื่น ๆ อย่างรวดเร็วเช่นกัน
.
ในยุคนั้นเอง หนึ่งในผู้มีอิทธิพลมากที่สุดคือ “ตระกูลเมดิซิ” ของ แคทเธอรีน เดอ เมดิชิ สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส (Catherine de’ Medici) คือ เธอมีชื่อเสียงและพลังอำนาจมาก ๆ ในประเทศอิตาลี โดยเฉพาะในเมืองฟลอเรนซ์ (Florence) เมืองที่เป็นบ้านเกิดของเธอ 🇮🇹
California Academy of Sciencesเล่าว่า ในปี ค.ศ. 1533 แคทเธอรีนเดินทางไปฝรั่งเศสเพื่ออภิเษกกับผู้ที่จะเป็นพระเจ้าอ็องรีที่ 2 และเชื่อมโยงเหตุการณ์นี้กับการนำส้อมจากอิตาลีไปยังฝรั่งเศส 👑🇫🇷 ส่วนเรื่องเล่าที่พวกเราอ่านมา เล่าถึงการที่เธอได้พบกับวิถีการกินของชาวฝรั่งเศส โดยใช้มือหยิบกินอาหารกัน ถึงแม้ว่าจะดูเพลิดเพลินนะ แต่ว่า…แคทเธอรีน เธอเองกลับมองว่า นี่มันเป็นท่าทางที่ดูน่าเกลียดและหยาบคายเหลือเกิน (ต้นฉบับจากแหล่งอ้างอิงใช้คำว่า Boorish หรือแปลเป็นไทยว่า กักขฬะ เลยทีเดียว..แต่เราว่ามันดูรุนแรงเกินไป..🙄😠)
เรื่องเล่าจึงเชื่อมแคทเธอรีน เดอ เมดิชิ เข้ากับการแนะนำส้อมและวิธีใช้อุปกรณ์หั่นและตักอาหารแบบอิตาลีให้เป็นที่รู้จักในฝรั่งเศส 🇮🇹🍽 แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนหยุดใช้นิ้วมือและหันมาใช้ส้อมทันทีนะคร้าบ เพราะการยอมรับส้อมก็ค่อย ๆ เกิดขึ้น
.
🇫🇷 สำหรับชาวฝรั่งเศสเอง…ก็คงจะอยากจะออกมาตอบว่า “ถ้าถามว่าใครเป็นผู้คิดค้นเรื่องนี้ คงฟันธงกันได้ยาก เพราะชาวฝรั่งเศสก็เริ่มมีวัฒนธรรมที่เจริญรุ่งเรืองไม่แพ้อิตาลีเช่นเดียวกัน” พวกเขามองว่ามนุษย์มีวิวัฒนาการทางความคิดและทางสังคมขึ้นไปเรื่อย ๆ ตะหากละ
คือต้องบอกว่า ช้อนส้อมมีดเนี่ย มันเป็นอุปกรณ์การกินที่ไม่ได้ทันสมัยมากในสมัยนั้น เพราะชาวยุโรปรู้จักกับการใช้อุปกรณ์ทานอาหารและทำครัวมาตั้งแต่โน้น ย้อนกลับไปช่วงศตวรรษที่ 11-12 กันแล้วละ (จึงไม่แปลกใจที่ คอมเมนต์ชาวฝรั่งเศสบางท่านเองกลับมองว่าการที่แคทเธอรีน นำส้อมของชาวอิตาลีมาให้ชาวฝรั่งเศสรู้จักเนี่ย…มันเป็นเรื่องตลกสิ้นดี)
.
เอาเป็นว่าหลังจากช่วงศตวรรษที่ 16 หรือยุคสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาผ่านไปแล้วเนี่ย ชาวตะวันตกเอง (รวมไปถึงทางฝั่งทวีปใหม่อย่างอเมริกา) ก็เริ่มปรับใช้วิธีการกินและออกเป็นหนังสือมารยาทบนโต๊ะอาหารแบบสากลขึ้นกันมาอย่างต่อเนื่อง
ส่วนตัวเรามองว่าเรื่องราวของการแบ่งแยกชนชั้น การศึกษา มันก็ทำให้เรื่องราวมารยาทบนโต๊ะอาหาร มันเป็นมากกว่าแค่การกินเพื่อให้อิ่มท้องไปซะแล้ว
(ปล. ถึงแม้เรื่องเล่าจะชวนให้เรานึกถึงอิตาลีหรือฝรั่งเศส แต่ก็คงฟันธงผู้คิดค้นมารยาททั้งหมดไม่ได้เนอะ ส่วนวรรณกรรม The Canterbury Tales ของ Chaucer ที่เขียนในศตวรรษที่ 14 ก็เป็นอีกตัวอย่างที่พวกเราหยิบมาพูดถึงวัฒนธรรมการกินของชาวอังกฤษ 🇬🇧)
— — — — — — — — — —
Dining etiquette – American กับ Continental style
อธิบายตามประสามือใหม่สไตล์พวกเรา Infostory แบบคร่าว ๆ
สำหรับพวกเรา มองว่า ไม่ว่าจะเป็นแบบ Continental style 🇮🇹 🇫🇷 🇬🇧 หรือ American 🇺🇸 ที่อาจฟังดูสบายกว่า แต่ก็ดูไปดูมา พวกเราว่ามันก็ยังคงเป็นแบบสากลและดูทางการอยู่ดี แต่ก็แน่ละเพราะว่ามันเป็นแบบแผนของมารยาทบนโต๊ะอาหารแบบสากลนี่เนอะ ไม่ใช่แบบที่เราทานอยู่บ้านสบาย ๆ)
คือ Continental style จะต้องจับมีดในมือขวาและส้อมในมือซ้าย เวลาหั่นอาหารและจิ้มอาหารขึ้นมาทานก็จะต้องหันหน้าของส้อมลงเสมอ และไม่สลับมือหยิบอุปกรณ์ไปมาเรื่อย ๆ (คือมือถือส้อมมีด ก็ถือแบบนั้นละ)
เรื่องของการจัดโต๊ะเอง ก็จะมีแบบแผนในการเรียงลำดับจาน แก้ว ช้อนส้อมมีด
การวางช้อนส้อมเพื่อพักทานอาหาร หรือหลังทานเสร็จ ก็มีแบบแผนที่ใช้สื่อกับพนักงานได้ อย่างในภาพอินโฟกราฟิกเป็นตัวอย่างการรวบส้อมกับมีดเอียงลงด้านขวาเมื่อทานเสร็จ 🍴 แต่เราไม่ขอฟันธงว่าทุกสถานที่จะใช้ตำแหน่งเดียวกันเป๊ะ ๆ นะ
ขณะที่ American style จะมีรูปแบบการหั่นก็จะแตกต่างจากแบบ Continental ไปสักหน่อย คือ ถือส้อมมือซ้าย จับมีดมือขวา
หลังหั่นอาหารเสร็จ วางมีดลง แล้วสลับส้อมมาใช้มือขวาจิ้มอาหารแทน โดยEmily Postอธิบายว่าแบบ American จะสลับส้อมมามือขวาและหงายปลายส้อมขึ้น ส่วนแบบ Continental จะคงส้อมไว้มือซ้าย ทั้งสองแบบก็ใช้กันในอเมริกาได้ด้วยนะ
เข้าใจว่าให้ลงลึกในเรื่องของระบบพวกนี้เนี่ย รายละเอียดคงจะค่อนข้างเยอะพอสมควร (เพราะนี้ยังไม่ได้กล่าวถึงเรื่องของการจัดวางโต๊ะอาหาร หรือ ผ้าเช็ดปาก หรือรูปแบบของช้อนส้อมมีดอีก โอโห เยอะเลยละ) อีกอย่างคือพวกเราเองก็ยอมรับว่า…ไม่ได้เป็นคนมีระเบียบแบบแผนสักเท่าไร แห่ะ ๆ
คิดว่าเท่านี้น่าจะพออธิบายให้เพื่อน ๆ เห็นภาพกันคร่าว ๆ ได้บ้างนะคร้าบบ
(หากพวกเราเข้าใจได้ไม่ครบถ้วนในส่วนตรงนี้ ต้องกราบขออภัยเพื่อน ๆ นะคร้าบ 🙏🙏)
สำหรับพวกเราแล้ว ก็หั่นเอาตามที่สะดวกเลย เน้นการหั่นแบบช้า ๆ ด้วยมือที่ถนัดแทน พอกินจนเหนื่อย ก็..แผละ… วางส้อมมีดมันไว้ในมุมแบบนั้นละ มุมไหนก็ได้ 5555 🥺🤣
(สารภาพว่าเพิ่งมารู้เหมือนกันว่ามารยาทบนโต๊ะอาหารแบบสากล มันมีระเบียบมากกว่าที่เราคิดไว้เยอะมาก เลยทำให้การกินของเราดูไม่มีมารยาทไปเลยย😅)
#Diningetiquette
#InfoStory
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
https://www.nationalgeographic.com/.../table-manners...
https://www.thegleaner.com/.../history-table.../92771232/
