เชื่อว่าเพื่อน ๆ หลายคนน่าจะเริ่มดีใจกันสักเล็กน้อย
เผลอแปปเดียว จากวันหยุดปีใหม่(สากล) ก็จะมาถึงวันหยุดตรุษจีนกันอีกแล้ว
พวกเรา InfoStory ขออนุญาตสุขสันต์วันตรุษจีนเพื่อน ๆ ทุกคนล่วงหน้ากันก่อนเลยนะคร้าบ 春节快乐 !
วันนี้พวกเราก็มีเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยเกี่ยวกับเรื่องราวของตรุษจีน (Chinese New Year) มาให้เพื่อน ๆ รับอ่านรับชมกันเบาเบา
เอ… ว่าแต่ วันตรุษจีนเนี่ย มันเริ่มมาตั้งแต่เมื่อไรกันนะ ? (อย่าบอกนะว่าเริ่มตั้งแต่ประเทศจีนถือกำเนิด…)
แล้วเจ้าตัวที่เป็นมาสคอตของเทศกาลที่มีหน้าตาคล้ายกับสิงโตก็ไม่ใช่ สิงห์ก็ไม่เชิง ที่มีคนชอบสวมชุดแล้วออกไปเต้นระบำฉลองกัน มันคือตัวอะไรนะ ?

หมายเหตุภาพ: ภาพนี้ประกอบบทความตรุษจีนปี 2566 วันที่ 20–22 มกราคมในภาพจึงเป็นข้อมูลของปีนั้น ส่วนภาพสิงโตเชิดควรแยกจากเหนียนที่เล่าในฐานะตำนานนะคร้าบ
— — — — — — — — — — — — — — —
[ ทำไมวันตรุษจีน (Chinese New Year) ถึงต้องจุดประทัดฉลองและแต่งชุดสีแดงกัน ? ] 🇨🇳🏮🥳
คิดว่าเพื่อน ๆ หลายคนน่าจะอ่านกันมาไม่น้อยแล้วกับเรื่องราวของวันตรุษจีน
งั้นพวกเราจะมาเล่าสั้น ๆ เกี่ยวกับจุดเริ่มต้นของเทศกาลตรุษจีนกันสักนิด
ว่ากันว่าเรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อ 3,500 ปีที่ผ่านมา โดยชาวจีนจะถือว่าเป็นการเฉลิมฉลองการสิ้นสุดฤดูหนาวและการเริ่มต้นของฤดูใบไม้ผลิ (Spring Festival 🍀)
ตามความเชื่อที่สืบทอดมาตั้งแต่โบราณเนี่ย
เรื่องนี้ก็จะเกี่ยวข้องกับตำนานของปิศาจที่มีชื่อว่า Nián (年) หรือ เหนียน สัตว์ร้ายสี่ขา หัวมีขนรุงรัง มีความดุร้ายมาก และอาศัยอยู่ใต้ทะเลลึก👹🌊
(พูดไป…เราก็ไม่เคยเห็นหรือดูสารคดีเรื่องนี้หรอกนะคร้าบ เพราะมันเป็นแค่ความเชื่อนะ)
.
เจ้า Nián (年) หรือ เหนียน จะปรากฏตัวโผล่ขึ้นฝั่ง 1 วัน เพื่อออกล่าทุกสิ้นปีจันทรคติ
สาเหตุที่มันโผล่ขึ้นมาออกล่าหาอาหารได้แค่ 1 วันเนี่ย ก็เพราะว่ามันถูกสวรรค์ลงโทษ เนื่องจากมีความดุร้ายและควบคุมตัวเองไม่ได้ จึงถูกจองจำไว้ใต้ทะเลลึก (บ้างก็ว่าในป่าลึกของประเทศจีน)
พอถึงวันที่เจ้าเหนียนโผล่ขึ้นมาบนแผ่นดิน เหล่าชาวบ้านก็ต้องรีบขนของ หนีขึ้นไปบนภูเขา และหลบซ่อนตัว 💨⛰
แต่แล้ว…ก็มีชายชราผู้หนึ่งรูปร่างผอมและถือไม้เท้าพยุงร่างกาย ได้เดินเข้ามาขออาหารกินที่หมู่บ้านแห่งนี้
เขาเดินเคาะไปที่บ้านกี่หลัง ๆ ก็ไม่มีใครยอมเปิด เพราะ…มันไม่มีใครอยู่แล้ว ทุกคนต่างอพยพขึ้นเขากันในเวลานี้
จนมีบ้านของหญิงชราคนนึงที่ไม่สามารถอพยพไปได้ และเปิดต้อนรับชายชราถือไม้เท้าผู้นี้ และเธอได้เตือนถึงภัยจากปิศาจเหนียน
ชายแก่จึงบอกว่า ไม่เป็นไรหรอกนะ ถ้าท่านให้ข้าพักอยู่ที่บ้านท่านหนึ่งคืน ข้าไม่หนีแน่นอนและจะช่วยกำจัดสัตว์ร้ายให้
พอถึงเวลา.. ปิศาจเหนียนที่กำลังเดินมา จึงได้เห็นว่าบ้านของหญิงชรามีแสงไฟและมีคนอยู่ มันจึงเดินตรงเข้ามาหวังคร่าชีวิต 👹
แต่ทว่า…บนประตูบ้านของหญิงชรา ได้มีกระดาษสีแดงแปะไว้เต็มประตู
หนำซ้ำในบ้านยังจุดเทียนสว่างไสว
ต่อจากนั้น ชายแก่ถือไม้เท้า ก็ได้โผล่ออกมาพร้อมกับแต่งกายด้วยชุดสีแดง พร้อมกับเสียงของประทัดและเสียงหัวเราะดังลั่นของชายแก่ 👴
ปีศาจเหนียนที่อยู่ตรงหน้ากลับตัวสั่นเทาไปหมดทั้งร่าง ส่งเสียงร้องออกมาครั้งหนึ่ง ก่อนที่จะวิ่งเผ่นกลับลงทะเลไป 👹💨
ชาวบ้านที่เริ่มย้ายกลับมาที่หมู่บ้านและได้ฟังเรื่องเล่าของหญิงชรา ก็เลยค้นพบวิธีการป้องกันสัตว์ร้าย และเริ่มต้นเฉลิมฉลองความเป็นสิริมงคลที่มาถึง 👵👹🪦
เชื่อกันว่าหลังจากเหตุการณ์นี้ผ่านไป จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการเฉลิมฉลองปีใหม่ของจีน
โดยการเฉลิมฉลองต่าง ๆ ก็อ้างอิงมาจากวิธีการขับไล่ปิศาจเหนียน อย่างเช่น
- ปิศาจเหนียนกลัวเสียงดัง 📢 (ฉลองด้วยการประทัดและพลุ)
- ปิศาจเหนียนกลัวแสงสว่าง🏮🕯(โคมไฟและเทียน)"
- ปิศาจเหนียนกลัวสีแดง 🧧 (การแต่งกายสีแดง กระดาษสีแดง (หรือซองอั่งเปาก็น่าจะกลัวจะคร้าบ อิอิ)
.
พูดถึงบรรยากาศวันตรุษจีน พวกเราเชื่อว่าเพื่อน ๆ เองก็น่าจะเคยเห็นการเชิดสิงโตผ่านมากันมาบ้างละ
ถ้าเพื่อน ๆ พอจะคุ้นตากับชุดสิงโตสำหรับการเชิดสิงโตที่มีคนสวมแบบในภาพอินโฟกราฟิก แล้วออกไปเต้นตามจังหวะ (พร้อมมีเสียงประทัด)
(ปล. ขออนุญาตขออภัย ที่ตอนแรกเราเผลอเรียกว่ามาสคอตนะคร้าบ คำที่ชัดกว่าคือการเชิดสิงโต ซึ่งมันก็เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของวันตรุษจีนเหมือนกันนะ)
นอกจากนั้นแล้ว ชาวบ้านบางคนเค้าก็นำรูปปั้นหรือภาพวาดของปิศาจที่ทำหน้าตาดุดัน
ตั้งไว้หน้าบ้านเพื่อกันปิศาจร้ายอื่น ๆ ไม่ให้เข้ามาภายในได้ (คล้าย ๆ กับว่า หนามยอกต้องเอาหนามบ่ง)
และในวันที่ 15 ของเดือนแรกตามปฏิทินจีน ก็มีเทศกาลโคมไฟ (Lantern Festival) เป็นช่วงส่งท้ายการเฉลิมฉลอง กิจกรรมเด่นอย่างหนึ่งคือการประดับและชมโคมไฟกันนั่นเอง 🌕
— — — — — — — — — — — — — — —
[ ว่าแต่… ทำไมชาวจีนถึงไม่เริ่มวันปีใหม่เดียวกับวันที่ 1 มกราคม ให้เหมือนที่อื่นไปเลยละ ? ]
ต้องบอกว่า นอกจากตำนานของปิศาจเหนียนแล้วเนี่ย
ชาวจีนยังยึดถือกับการกำหนดวันปีใหม่ตามปฏิทินแบบ Lunar calendar (ที่เรามักได้ยินว่า Lunar New Year) ซึ่งเพื่อน ๆ หลายคนอาจคุ้นกับคำว่าปฏิทินจันทรคติ 🌕📅
แต่อันที่จริงแล้ว.. อาจต้องเรียกว่าปีใหม่ของชาวจีนเป็นไปตามปฏิทินสุริยจันทรคติ (Lunisolar calendar)
กล่าวคือ ชาวจีนใช้ดิถีดวงจันทร์เพื่อบอกข้างขึ้นข้างแรม จนไปถึงการบอกวันเดือนปีในทางจันทรคติ และเสริมความแม่นยำไปด้วยการนับเวลาแบบสุริยคติ (ไม่งั้นวันปีใหม่อาจไหลขึ้นมาเรื่อยๆ)
หรือว่าง่าย ๆ ก็คือวันแรกของเดือนแรกตามปฏิทินจีน โดยหอดูดาวฮ่องกงอธิบายการคำนวณวันปีใหม่จากวันเดือนมืด (New Moon) ร่วมกับจุดอ้างอิงอย่างเหมายัน (Winter Solstice) จึงไม่ใช่แค่รอฤดูหนาวสิ้นสุดนะคร้าบ 🌒
ซึ่งจุดตรงนี้เองที่ทำให้วันขึ้นปีใหม่ของจีน จึงไม่ยึดติดกับวันที่ตายตัวแบบของชาวตะวันตก (solar หรือ gregorian calendar) อย่างเช่น วันคริสต์มาสหรือวันขึ้นปีใหม่ 1 มกราคม
วันปีใหม่ 1 มกราคมกับวันตรุษจีนจึงเป็นการกำหนดวันตามปฏิทินคนละระบบนะคร้าบ แม้ตรุษจีนจะเรียกว่า Spring Festival ก็ไม่ควรเหมารวมว่าทั้งสองวันคือวันสิ้นสุดฤดูหนาว หรือเป็นวันวสันตวิษุวัต (Spring equinox) เดียวกัน
.
ตรุษจีนปี 2566: วันจ่าย วันไหว้ และวันเที่ยว
20 มกราคม 2566 - วันจ่าย (วันก่อนสิ้นปี)
21 มกราคม 2566 - วันไหว้
22 มกราคม 2566 - วันเที่ยว (วันที่ 1 เดือน 1 ตามปฏิทินจีน)
จริง ๆ แล้วชาวจีนก็ไม่ได้หยุดแค่ 3 วันนะ แต่ว่าบางคนอาจหยุดมากถึง 15 วันเลยทีเดียว (สังเกตจากช่วงเทศกาลตรุษจีน นักท่องเที่ยวจีนล้นเลยเนอะ)
— — — — — — — — — — — — — — —
ในวันขึ้นปีใหม่ตรุษจีนนี้ พวกเรา InfoStory
新年快樂 ขอให้เพื่อน ๆ มีความสุขในวันปีใหม่
恭喜发财 龙马精神 ขอให้ร่ำรวยเงินทองกันในปีนี้และขอให้มีสุขภาพที่แข็งแรงกันทุกท่านนะคร้าบบผม
(ขออนุญาตไปก๊อปคำอวยพรในรูปแบบของภาษาจีนมานะคร้าบ เพราะเกินความสามารถในการอ่านของพวกเราไปนิดนึง หากเลือกใช้คำผิดพลาดประการใดต้องกราบขออภัยนะคร้าบบ🙏🙏)
#ตรุษจีน
#InfoStory
แหล่งอ้างอิงเพิ่มเติม
- https://www.museumthailand.com
- https://missiontothemoon.co/entertainment-chinese-new.../
- https://www.penguin.co.uk/.../chinese-new-year-facts-and...
